گمرک آبادان بعد از پیدایش نفت و تأسیس پالایشگاه در شهرستان آبادان از اهمیت ویژهای برخوردار گردید. این اهمیت را میتوان از دو جنبه بررسی نمود:
بعد از استخراج نفت در زمان ویلیام دارسی، نفت ایران از طریق بندر آبادان به سایر نقاط جهان حمل میشد به همین منظور نیاز به وجود سازمانی که بتواند بر صادرات و واردات نفت نظارت داشته باشد، شدیداً محسوس گردید. لذا ضرورت وجود گمرک در بندر آبادان مطرح و از آن پس این گمرک فعالیت خود را به عنوان یک سازمان نظارتی آغاز نمود.
این بندر به صورت پایگاه ارتباطی جهت صدور کالا و فراوردههای ایران به کشورهای عربی حوزه خلیج فارس و بالعکس بوده که پس از احتیاج اسکلههای جزیره خارک تا حدودی از اهمیت آن کاسته شد، چرا که نفت صادراتی بوسیله لوله به خارک حمل و سپس به سایر نقاط جهان انتقال مییابد. البته علیرغم اوجگیری فعالیت گمرک خرمشهر قبل از جنگ تحمیلی، فعالیت این بندر به صورت یک بندر صادراتی و وارداتی به کشورهای حوزه خلیج فارس همچنان به دلیل تسهیلات ویژهای که به بازرگانان اعطا میشد، رو به افزایش بود.
در زمان جنگ صدماتی به گمرک آبادان وارد آمد ولی با عنایت به اینکه شهر آبادان از تصرف بعثیان محفوظ ماند، این گمرک نیز نسبت به گمرک خرمشهر صدمات کمتری را متحمل گردید و راهاندازی مجدد آن بعد از پایان جنگ سریعتر از گمرک خرمشهر صورت گرفت و فعالیت مجدد آن با سرویسدهی به وارد کنندگان آغاز گردید و موقعیت بهتری نیز نسبت به گمرک خرمشهر پیدا نمود. گمرک آبادان با توجه به اینکه فاصله اندکی بین درب خروج و اسکله وجود داشته و مسافت بندر آبادان با کویت نیز در مقایسه با سایر بنادر بسیار ناچیز میباشد، برای تجار از اهمیت خاصی برخوردار است و اکثر بازرگانان فعالیت تجاری خود را به خصوص در زمینه صدور ترهبار در این گمرک انجام میدهند.
گمرک آبادان با توجه به پرسنل مجرب و ماهر و مدیریت شایسته، محل مناسبی برای انجام فعالیتهای گمرکی به حساب آمده و در نتیجه به افزایش درآمدهای اقتصادی کشور کمک شایانی مینماید. این شهرستان دارای استعدادهای فراوان بالقوهای به منظور کسب درآمد بالا و رونق منطقه میباشد.
فعالیتها و خدمات گمرک آبادان
در گمرک آبادان کلیه امور گمرکی از قبیل واردات، صادرات، ملوانی، ورود موقت، تعاونی مرزنشینی، خروج موقت، ترانزیت (داخلی و خارجی)، کارنه تیر، دوپاساژ، کاپوتاژ، امورمسافری، مرجوعی، امانات پستی و قضایی صورت میپذیرد.
دفاتر گمرکی که زیر نظر گمرک آبادان فعالیت مینمایند
- گمرک بخش اروندکنار:
این بخش متشکل از سه منطقه، دهستانهای مینوحی، نصارنوآباد و قمیچه میباشد. کل جمعیت مناطق مذکور حدود 95000 نفر است که در منطقه مرکزی جمعیت آن در حدود 20000 نفر به عدد و 4000 خانوار است. معیشت مردم از طریق صیادی، لنج سازی و تعمیرات آن، سردخانه وکارخانه یخ، کشاورزی و نخیلات تأمین میشود. ضمن آنکه سابقاً صادرات خرما و محصولات صیفیکاری نیز در این منطقه رونق داشته است. فاصله این بخش تا آبادان 54 کیلومتر با جاده آسفالته بوده و خور آن با عرض حدود 100 متر تا 150 متر و آبخور آن 5/3 تا 4 متر، محل تردد شناورهای منطقه به حساب میآید. تعداد قایقهای پارویی و موتوری ماهیگیری حدود 100 شناور و تعداد موتور لنج صیادی 40 شناور میباشد.
فاصله اروندکنار تا بحر قمیجه معادل 12 کیلومتر ابتدای آن محل اتصال اروندکنار به خلیج فارس است. اسکله موجود نیز برای انجام امور گمرکی مناسب بوده و دارای جاده آسفالته و ساختمان نیروی انتظامی و شعبهای از شیلات در آن واقع است.
- گمرک چوئبده:
این گمرک در منتهی الیه رودخانه بهمنشیر در جنوب شرقی روستای چوئبده احداث و فعالیت خود را عملاً از بهمن ماه 1371 آغاز نمود. فاصله آن تا آبادان 50 کیلومتر با جاده آسفالته و نزدیکترین گمرک به گمرک اروندکنار میباشد.
- گمرک بازارچه مرزی آبادان:
بازارچه مرزی آبادان به عنوان یکی از امکانات تجاری و فعال در زمینه واردات و صادرات در بندر آبادان پس از راهاندازی از اهمیت بسزایی برخوردار گردیده است. در این بازارچه، بازرگانان طبق سهمیهای که برای آنها در نظر گرفته شده است، اقدام به صادرات مینمایند و در برابر به همان میزان سهمیه صادراتی که به انجام رساندهاند، میتوانند اقدام به واردات کالا نمایند.
- گمرک فرودگاه آبادان:
در این گمرک نیز مانند گمرک فرودگاه اهواز، از کلیه امور مربوط به ورود و ترخیص کالای همراه صورت میپذیرد و مسافرین محترم به محض ورود به فرودگاه و ارائه کالای خود توسط مأمورین گمرک بررسی و ارزیابی شروع شده کلیه مسافرین پرواز ظرف مدت نیم ساعت ارزیابی گردیده و مسافرین میتوانند به همراه کالای خود از فرودگاه خارج شوند.
- گمرک امانات پستی:
این گمرک بررسی و ترخیص هدایای وارداتی و صادراتی مراجعین محترم را بر عهده دارد و طبق قانون و مقررات مربوطه که در بخش جداگانهای کاملاً توضیح داده خواهد شد، اقدام به ارزیابی و ترخیص هدیه و سوغات که از خارج از کشور وارد یا به خارج هدیه و سوغاتهایی که از خارج کشور وارد یا به خارج صادر میشوند، مینماید.