حضرت رضا علیه‌السلام

حضرت علی بن موسی الرضا (ع)در روز یازدهم ذی القعده سال 148 هجری قمری دیده به جهان گشود ،و پس از شهادت پدر بزرگوارش در زندان بغداد در سن سی وپنج سالگی عهده دار مقام امامت ورهبری امت گردید.

مدت امامت آن حضرت بیست سال بود که ده سال آن معاصر با خلا فت(ها رون ا لرشید) ، پنج سال ، معاصر با خلافت ( محمد امین )، و پنج سال ، معاصر با خلافت (مأمون ) بود . امام تا آغاز خلافت مأمون در زداگاه خود ، شهر مقدس مدینه ،اقامت داشت ،ولی مأمون پس از رسیدن به حکومت ، حضرت را به خراسان دعوت کرد و سرانجام حضرت در ماه صفر سال 203هجری قمری ( در سن 55 سالگی ) به شهادت رسید و در همان سرزمین به خاک سپرده شد .

مأمون ابتدااز امام به صورتی محترمانه دعوت کرد که همراه با بزرگان آل علی به مرکز خلافت بیاید . امام (ع )از قبول دعوت مأمون خود داری ورزید، ولی از سوی مأمون اصرار وتاکیدهای فراوانی صورت گرفت مراسلات و نامه های متعد دی رد و بدل شد تا سرانجام امام (ع )همراه با جمعی ازآ ل ابی طالب به طرف مروحرکت فرمود.

موکب امام (ع )روزدهم شوال به مرو رسید.چند فرسنگ به شهر مانده حضرت مورد استقبال شخص مأمون ، فضل بن سهل و گرو ه کثیری از امرا و بزرگان آل عباس قرار گرفت وبا احترام شا یانی به شهر وارد شدوپس از چندروز که به عنوان استراحت ورفع خستگی راه گذشت ، مذاکراتی بین آن حضرت و مأمو ن اغاز شد و مأمون پیشنهاد کرد که خلافت را یکسره به آن حضرت واگذار نماید . امام (ع )از پذیر فتن این پیشنهاد به شدت امتناع کرد . این گفت و گوها دو ماه طول کشید. مأمون که شاید خود داری امام را از پیش حدس می زد گفت :حالا که این طور است ،پس ولیعهدی رابپذیر؟ امام فرمود : از این هم مرا معذور بدار . مأمون دیگرعذرامام را نپذیر فت و جمله ای را با خشونت و تندی گفت که خا لی از تهدید نبود . دلائل امام برای پذیرفتن ولیعهدی هنگامی که امام رضا علیه السلام ولیعهدی مأمون را پذیرفت که دید اگر امتناع ورزد ،نه تنها جان خویش رابه رایگان از دست می دهد ،بلکه علویان و دوستداران حضرت نیز همگی در معرض خطر واقع می شوند . بر امام لازم بود که جان خویشتن ،وشیعیان وهواخواهان رااز گزندها برهاند ،زیرا امت اسلامی به وجود آنان وآگاهی بخشیدنشان بسیار نیاز داشت ،تا برای مردم چراغ راه ورهبر ومقتدا در حل مشکلات وهجوم شبهه ها باشند .

با وجودهمه ی تلاش های علمی ،گروهی از افراد متعصب وسر سخت مذاهب دیگر، که آثار علمی رابه زبانهای گونا گون تر جمه می کردند ، در کار خود حسن نیت نداشتند وسعی می کردند فرصتی رابرای نشر عقاید فاسد ومسموم خود به دست آورند .در این شرایط خاص فکری وفرهنگی وظیفه سنگینی بر دوش امام رضا علیه السلام بود به همین دلیل ایشان انقلاب فکری عمیقی ایجاد فرمود ودر برابر این امواج سهمگین با انجام دادن مناظرات وتشکیل جلسات بحث وگفتگو ،اصالت عقیده وفرهنگ جامعه اسلامی را از انحراف حفظ نمود.

مأمون پس از تحمیل مقام ولیعهدی بر امام رضا علیه السلام جلسات گسترده ی بحث ومناظره تشکیل داد واز اکابر علمای زمان ،اعماز مسلمان وغیر مسلمان بهاین جلسات دعوت می کرد بی شک هدف مأمون اثبات مقاموالای امام در رشته های مختلف علوم و ومکتب اسلام نبود بلکه مأمون می خواست جایگاه امام را پایین بیاورد وبدین وسیله به دیگران بفهماند که امام فقط به مسائل ساده ای از قرآن وحدیث آشناست واز فنون علم واستدلال بی بهره است ،واورا از مسائل سیاسی کنار بزند وشعار تفکیک دین از سیاست جداست را عملی کند .مناظرات امام رضا علیه السلام فراوان است ولی از همه مهم تر هفت مناظره است : 1»مناظره با جاثلیق 2»مناظره با رأس الجالوت 3»مناظره با هربز اکبر 4»مناظره با عمران صابی این چهار مناظره در یک مجلس وبا حضور مأمون وجمعی از دانشمندان ورجال خراسان صورت گرفت . 5»مناظره با سلیمان مروزی که مستقلا ًدریک مجلس با حضور مأمون واطرافیانش صورت گرفت . 6»مناظره با علی بن محمد من جهم 7»مناظره با ارباب مذاهب مختلف در بصره

هرچند مأمون به بخشی از اهداف خود با طرح ولیعهدی امام رضا علیه السلام رسید،اما حضور امام در مرو ،درخشش شخصیت او وافزایش روز افزون نفوذ ومحبوبیت ونفود امام در افکار عمومی،به ویژه مناظرات طنین افکن وموضع معترضانه وانتقادی امام علیه السلام ،ونماز عید فطر با شکوهی که امام می خواست به روش رسول خدا(ص) وامیر مومنان «ع»برگزار کند که موجی ایجاد کرد که البته با شیطنت فضل بن سهل،امام از نیمه راه برگشت و همچنین نماز استسقائی که امام برگزار کرد وباران رحمت الهی نازل گردید مجموع این ها مأمون را دچار بیم ونگرانی کرد وحکومت وخلافت خود را در معرض خطر دید و حضرت را تحمل نکرد وبه حکم«الملک عقیم لارحم له»در بازگشت به بغداد،امام را با دسیسه ای پیچیده و مزورانه در سال 203 هجری ماه صفر ،با زهر به شهادت رسانید .^[۱]

• خطا در ایجاد بندانگشتی: خطای ناشناخته‌ای رخ داد.
• خطا در ایجاد بندانگشتی: خطای ناشناخته‌ای رخ داد.
• خطا در ایجاد بندانگشتی: خطای ناشناخته‌ای رخ داد.
• خطا در ایجاد بندانگشتی: خطای ناشناخته‌ای رخ داد.
• خطا در ایجاد بندانگشتی: خطای ناشناخته‌ای رخ داد.
• خطا در ایجاد بندانگشتی: خطای ناشناخته‌ای رخ داد.
• خطا در ایجاد بندانگشتی: خطای ناشناخته‌ای رخ داد.
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 

1. ↑ پیشوایی مهدی،سیره پیشوایان ،قم :نشر موسسه امام صادق (ع)،چاپ سی ام ،1393

1. کتاب تاریخ اسلام؛ مهدی پیشوایی
2. گردآوری صدیقه عالی پور