در نخستین ماه های سال 1360 شهید یوسف کلاهدوز قائم مقام وقت فرماندهی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، طرح شکست حصر آبادان را که توسط شهید حسن باقری طراحی شده بود، به شورای عالی دفاع ارائه داد. پس از تصویب طرح و هماهنگی با نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی و نیروهای تحت امر سپاه پاسداران، چگونگی انسجام و نحوه ادغام نیروها، همچنین نام حمله، روز و ساعت آن مشخص شد.
موقعیت جغرافیایی زمین و طرز گسترش و آرایش یگانهای ارتش عراق در منطقه به گونه ای بود که با یک حمله غافلگیرانه و محاصره برق آسا، میتوانست ضربه کمر شکنی به دشمن وارد سازد. فراتر از همه انگیزههایی که برای عمل در شرق رود کارون و پاکسازی دشمن در آن منطقه به لحاظ سیاسی و نظامی وجود داشت، نظر صریح فرمانده کل قوا، یعنی امام خمینی(ره) مبنی بر این بود که حصر آبادان باید شکسته شود.<ref>[http://www.ashoora.ir/2012-11-16-13-52-43/ عمليات-ثامن-الائمه]</ref>
http://www.ashoora.ir/2012-11-16-13-52-43/کارنامه-عملیات-ها/1353-عمليات-ثامن-الائمه.html
بزرگ نمایی تظاهرات و اغتشاشات ضد دولتی توسط گروه های ضدانقلاب (به خصوص سازمان مجاهدین خلق (منافقین)
تبلیغات گسترده مبنی بر نقض حقوق بشر در ایران.
گزارشها و تحلیلهای متعدد درباره ناتوانی ارتش در مقابله با تهاجمات ارتش عراق.
تبلیغات گسترده درباره وجود اختلاف سپاه با ارتش.
دامن زدن به شایعه خرید سلاح از اسرائیل به وسیله ایران.
تخطئه اندیشه فکری و انقلابی امام خمینی(ره).
ادعای ورشکستگی اقتصادی ایران.
در این باره آقای هاشمی رفسنجانی در یادداشتهای خود نوشته است:
در جلسه شورای عالی دفاع در ستاد مشترک ارتش، تیمسار فلاحی میگوید: آقای ظهیر نژاد فرمانده نیروی زمینی معتقد به حرکت ارتش نیست و بهتر میداند وضع کنونی محفوظ بماند و نامه ای از سرهنگ یعقوب حبشی از افسران ستاد نیروی زمینی خواند که ارتش را در وضع کنونی قادر به اخراج ارتش عراق نمیداند.
این وضع در حالی است که برخی از نیروهای انقلابی ارتش خواهان تغییرات اساسی در کادر فرماندهی نیرو در ارتش بودند. به هر صورت، از اوایل شهریور 1360 بار دیگر مقدمات اجرای عملیات فراهم و طرح به واحدها و قرارگاهها ابلاغ شد.
تیپ 12 زرهی از لشکر 3 در غرب کارون در احتیاط قرار داشت و گردان های تانک الطارق و سیف سعد و چند گردان جیش الشعبی، گردان پیاده از تیپ 44 و گردان 1 از 33 نیروی مخصوص نیز در منطقه شرق کارون استقرار داشتند.
استعداد دشمن در این منطقه برابر یک لشکر تقویت شده بود، ضمن اینکه فرمانده سپاه سوم عراق میتوانست از احتیاط لشکرهای 5 مکانیزه و 9 زرهی که در جنوب غربی اهواز و سوسنگرد مستقر بودند، برای تقویت لشکر 3 زرهی استفاده کند.
ترکیب نیروهای عمل کننده در این عملیات، شامل ارتش، سپاه، بسیج و نیروهای ژاندارمری چنین بود:
*لشکر 77 شامل سه تیپ و در مجموع 9 گردان نیروی پیاده. *سپاه پاسداران انقلاب اسلامی با 16 گردان نیروی پیاده که در سازمان سه قرارگاه تیپی عمل میکرد.
*تیپ 37 زرهی شیراز.
در جبهه فیاضیه تیپ 6 تقویت شده از لشکر 3 زرهی ارتش عراق مستقر بود. عراق در این جبهه و در حد فاصل کارون تا جاده اهواز، سه خط پدافندی داشت که جلوی خط اول را با مین و سیم خاردار مانع گذاری کرده بود و در پشت خاکریزها نیز با حفر کانالهای سر پوشیده، خطوط پدافندیاش را استحکام بسته بود. در مقابل، رزمندگان جبهه فیاضیه نیز موانع را شناسایی کرده و کانالهایی را حفر کرده بودند که پیشروی نیروها را با استتار تا زیر پای دشمن میسر میکرد. در این جبهه رزمندگان از سه محور وارد عمل شدند. نیروهای محور چپ (حاشیه کارون) پس از تصرف خاکریز اول با مقاومت شدید دشمن مواجه شدند. این در حالی بود که نیروهای محور راست نیز خاکریز اول را تصرف کرده بودند، لیکن نیروهای محور وسط به میدان مین برخورده و نتوانسته بودند عملیات خود را آغاز نمایند. این نیروها نیز پس از باز کردن معتبر در میدان مین برخورده و نتوانسته بودند عملیات خود را آغاز نمایند. این نیروها نیز پس از باز کردن معبر در میدان مین، در ساعت 3:30 بامداد توانستند به خاکریز اول دشمن برسند. در این میان تانکهای خودی قادر نبودند به درستی از محورها عبور کرده و نیروهای پیاده را پشتیبانی کنند. لذا تا ساعت 11 صبح غیر از یک گروهان تانک از تیپ 37 زرهی شیراز که حاشیه جاده را تأمین میکرد، دیگر واحدهای زرهی به خط اول دشمن نرسیده بودند. صبح روز دوم نیروهای دشمن که جلوی پل حفار موضع گرفته بودند، حمله ای تدارک دیده شد. در ساعت 15 درگیری شدید در این منطقه آغاز شد که تا ساعت 17 ادامه داشت. در این ساعت دشمن مغلوب شد و با به جا گذاشتن بسیاری از تجهیزات خود، از طریق پل حفار به غرب کارون عقب نشستند. رزمندگان خودی پس از دستیابی به پل آن را منهدم کردند و در ساحل کارون خط پدافندی تشکیل دادند. با اجرای عملیات ثامنالائمه (ع) منطقه شرق کارون از وجود ارتش عراق پاکسازی شد و آبادان پس از 349 روز از محاصره خارج گردید. مهمترین دستاوردهای این عملیات چنین است:
*منطقه شرق کارون به وسعت حدود 130 کیلومتر مربع به طور کامل از اشغال ارتش عراق آزاد شد.
*شهر آبادان از محاصره خارج و خطر اشغال آن برطرف شد.
*دو جاده مهم اهواز – آبادان و ماهشهر – آبادان از تصرف دشمن خارج شد.
*تلاشهای رژیم عراق برای بهره برداری سیاسی و نظامی از ادامه محاصره آبادان خنثی شد.
*بسیاری از نیروها و تجهیزات ارتش عراق مستقر در شرق کارون منهدم شد.
در این زمینه سردار صفوی در پاسخ به این سؤال که«اگر عدم پذیرش نیروهای حزب الله در جنگ به پایان نمیرسید، چه بازتابی در روند جنگ میتوانست داشته باشد؟» گفت: «قطعاً اگر عملیات ثامنالائمه(ع) موفق نمیشد، ورود حزب الله به جنگ با تأخیر انجام میشد. حتماً ما دوباره وارد جنگ میشدیم و حزب الله راه خودش را باز میکرد اما قطعاً یک تأخیر جدی صورت میگرفت و ممکن بود پیروزیهای بعدی با تأخیر صورت گیرد.»
http://www.sajed.ir/cat/2240
یکی از کارشناسان امریکایی مسائل نظامی در مورد بازتاب عملیات ثامنالائمه (ع)، بر این نکته تأکید کرد که پیشنهاد آتش بس یک ماهه در ماه نوامر (آبان)، متأثر از پیروزی ایران در آبادان در ماه اکتبر (مهر) بود. وی درباره اهمیت این پیروزی در کتاب خود نوشت:
پیروزی ایران در جبهه آبادان این حقیقت را آشکار کرد که برتری در قدرت زرهی و هوایی میتواند بی معنا باشد. علاوه بر این، پیروزی در آبادان هشدار برای غرب بود. حتی اگر نیروهای غربی که احتمالاً کارآمدتر از نیروهای عراقی در استفاده از قدرت هوایی و سلاحهای سنگین بوده باشند، در مقابله با نیروهای ایران باز هم با مشکلی که عراق گریبانگیر آن بود مواجه میشدند، خصوصاً این که دولتهای غربی از لحاظ سیاسی آمادگی پذیرش تلفات سنگین در یک جنگ کم شدت را ندارند.
کردزمن کارشناس آمریکایی امور نظامی، ماهیت شکل گیری نوع جدیدی از جنگ را مورد توجه قرار میدهد که شکست حصر آبادان نقطه آغاز تحقق آن بود. وی سپس مینویسد: هنوز مشخص نشده است که ایرانیان چگونه به این پیروزی دست یافتند.
سردار محسن رضایی در زمینه تبیین استراتژی جنگ، و تأثیرات ناشی از تحولات سیاسی- نظامی میگوید:
دو کار اساسی انجام شد: یکی در عملیات و یکی در سازماندهی. در عملیات، طرح ریزی سلسله وار صورت گرفت، یعنی در حقیقت استراتژی نظامی شکل گرفت، دوم در سازماندهی، سپاه رفت به دنبال اینکه یک سازمان رزم برای خودش فراهم کند. این دو از اولین تحولات پس از عملیات ثامنالائمه (ع) است.
سردار غلامعلی رشید نیز دربارهی سازمان رزم سپاه و اقداماتی که انجام شد، میگوید:
سال دوم جنگ را سال رشد و تثبیت سپاه نام گذاری کردیم. بعد از عملیات ثامنالائمه (ع)، کلاهدوز شهید شد. آقا رحیم رفت تهران که مسئول طرح عملیات بشود، من هم به حکم فرمانده کل سپاه مسئول عملیات جنوب شدم...یادم هست که با شهید باقری نشسته بودیم به فکر تشکیل تیپ افتادیم و اینکه بعد از این، برای انجام عملیات بعدی (طریقالقدس) ما نیروی زیادی نیاز داریم و باید تیپ درست کنیم.
در عملیات ثامنالائمه (ع) نیروهای سپاه با سازمان گردان وارد عمل شدند و مفهوم تیپ پس از این عملیات شکل گرفت. درباره تشکیل تیپها و نام گذاری آنها، سردار رشید میگوید:
بیشتر اعداد ما برای نام گذاری مایل به اعداد تیپهای عراقی بودند تا ارتش خودمان. ارتش خودمان شماره های 64،81،92 و کلاً اعداد بالاتر از 40،30 را استفاده کردهاند ولی عراقیها 1 و 2 تا 12؛ ما آمدیم بین اینها را انتخاب کردیم و حداکثر را 41 گذاشتیم، اول که حکم دادیم تیپهای 14،25،8 تشکیل شد.
برادر محسن رضایی در توضیح این اقدامات میگوید:
سردار رضایی در مورد طرح ریزی عملیات، و جلسات مربوط به آن میگوید:
جلسه ای در پایگاه منتظران شهادت- گلف سابق- گذاشته شد و با برادران صحبت کردیم که این طور درست نیست که ما میآییم برای یک عملیات این جا مینشینیم، ما باید یک سلسله عملیاتهایی را طرح ریزی کنیم.
سردار رضایی همچنین در مورد نتیجه این تلاشها و طرح ریزی سلسله عملیاتهای دوازدهگانهی کربلا میگوید:
بعد از عملیات ثامنالائمه (ع) ما وارد دوران جدید و یک استراتژی جدید شدیم که قرار شد در مرحله 12 عملیات شامل کربلای 1 تا 12 عملیات اولین عملیاتهای منظمی بودند که از یک جایی شروع میشد و به جایی ختم میشد و پشت سر هم انجام میگرفت. مشخص بود هر عملیات کجا صورت میگیرد، حتی اسم گذاری هم شده بود.
اهداف مورد نظر در استراتژی جدید که بر پایه ترکیب و هماهنگی ارتش و سپاه تدوین شده بود، عبارت بودند از:
بسم الله الرحمن الرحیم
محضر مبارک حضرت امام خمینی(ره) رهبر کبیر انقلاب و بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران و فرمانده کل قوا. در اجرای فرمان آن امام امت، دایر بر شکستن محاصره آبادان و انهدام نیروهای متجاوز در شرق رود کارون و بر اساس طرح پیشنهادی نیروی زمینی و سپاه در شورای عالی دفاع که در حضور جنابعالی ارائه و مورد تصویب قرار گرفت، در سحرگاه روز پنجم مهرماه با شرکت لشکر 77 تقویت شدهی خراسان و سپاهیان پاسدار انقلاب و نیروی هوایی و هوانیروز و ژاندارمری و فدائیان اسلام و سایر و نیروهای مردمی، اجرا و ظرف چند ساعت با اجرای یک مانور ماهرانه نیرویی از دشمن متجاوز عراق به استعداد یک لشکر تقویت شده اسیر و مجروح و منهدم و متواری گردید و شمال آبادان و شرق رود کارون باز پس گرفته شد و به طور کلی محاصرهی آبادان شکسته شد. ارتش جمهوری اسلامی ایران و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی این پیروزی را مرهون لطف خداوند و رهنمودهای امام(ره) امت میدانند و این پیروزی را به امام(ره) امت و ملت ایران تبریک عرض میکنند.
جانشین رئیس ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران، سرتیپ فلاحی
مجله تایم نیز از قول مسعود رجوی نوشت:
خمینی خیلی ضعیف است...90 درصد از رهبری خمینی از بین رفته است...مردم واقعاً خوشحالند و به ما (من و بنی صدر) تبریک میگفتند. ما (اکنون) در خط حمله هستیم و خمینی در خط دفاع.
و سرانجام نشریه فایننشال تایمز (چاپ انگلستان) نوشت:
با این همه دشمن در یک غفلت استراتژیک به سر میبرد. غفلتی که ناشی از عدم دشمن از خردورزی جوهری رزمندگان و فرماندهان و مؤانست بی بدیل آنان با یکدیگر بود و همین توانسته بود به رغم نگرانی آنان از اوضاع داخلی، مدیریت عملیات را بسیار توانمند کرده و در پیروزی عملیاتهای نیروهای انقلابی نقش بارزی ایفا کند. این ویژگی نه تنها برای دشمن ناشناخته بود، بلکه در اردوی خودی نیز تئوریزه نشده بود و برای بسیاری ملموس نبود. زیرا واقعیتی بود که با انقلاب اسلامی به وجود آمده بود.
اگرچه از جنبه ظاهری و معادلات نظامی و ابعاد فیزیکی آن، دشمن در برتری نظامی قرار داشت و رزمندگان از این بٌعد در استضعاف کامل بودند، اما قدرت ناشی از دو پدیده به ظاهر متضاد و ناهمخوان «حماسه و عرفان» که بر خرد و معنویت استوار بود، چنان قدرتی را برای رزمندگان به ارمغان آورده بود که تحول در سازمان دهی نیروها و افزایش قدرت رزمی واحدهای عملیاتی برای قبول مسئولیتهای بزرگتر در عرصه نبرد را مهیا کرد.
رژیم عراق بعد از اشغال خرمشهر، محاصره آبادان را نیز برگ برنده ای در دست خود تلقی میکرد و صدام گاه و بی گاه ادعا میکرد که هر موقع لازم بداند آبادان را هم تسخیر خواهد کرد. لذا محاصرهی آبادان از آغاز تهدیدی بالقوه و جدی برای آبادان به شمار میرفت. پس از ناکامی عملیاتهایی که با فرماندهی بنی صدر برای شکست محاصره آبادان صورت گرفت با توجه به اهمیت و ارزش منطقه، موقعیت نیروهای خودی و وضعیت زمین و نحوهی استقرار دشمن، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی از فروردین 1360 طرح ریزی عملیات در این منطقه را به طور جدی آغاز کرد به خصوص که امام خمینی(ره) نظر صریح خود را مبنی بر ضرورت شکستن حصر آبادان اعلام کرده بود. به هر حال، پس از یک ماه، مراحل طرح ریزی و سپس پیگیری تصویب عملیات با ترکیب برادران محسن رضایی، رحیم صفوی، حسن باقری ، غلامعلی رشید و سرهنگ صیاد شیرازی به شکل جدیتری ادامه یافت. پس از ملاقات سرهنگ شیرازی با رئیس وقت شورای عالی دفاع (آیت الله خامنه ای) و اخذ تدبیر از ایشان، قرار شد این عملیات به صورت مشترک با نیروهای ارتش انجام شود. نماینده سپاه طرح را در جلسه ای که نماینده حضرت امام(ره)، آقای هاشمی، فرمانده وقت نیروی زمینی ارتش و سایر اعضای شورای عالی دفاع حضور داشتند، ارائه کرد که مورد تصویب قرار گرفت؛ و چنین شد که آبادان، آبادان ماند و تا ابد خواهد ماند...
http://www.sajed.ir/cat/2241
نخست اینکه سپاه سازمان رزم جدید خود را توسعه داد و دیگر اینکه به موازات گسترش سازمان رزم، اقدامات جدی و اساسی را برای طرحریزی یک سلسله عملیات با هدف آزاد سازی کلیه مناطق اشغالی آغاز کرد.
http://www.sajed.ir/detail/81320
*خاطرات مرتبط با عملیات ثامنالائمه (ع)
من هم نمی دانستم چکار بکنم اگر شلیک کنم هر دو نفر کشته می شوند ، اگر نزنم مشخص نیست چه می شود ! ناگهان نارنجک منفجر شد و هر دو نفر در بغل یکدیگر تکه تکه شدند ، آن برادر پاسدار که من حتی نامش را نمی دانستم شهید و آن عراقی هم معدوم گردید . من این صحنه را هیچ وقت فراموش نمی کنم .
http://www.sajed.ir/detail/81327
http://www.sajed.ir/detail/81328
شهید حاج مصطفی هزاردستان قبل از شهادت در مورد پل بشكهاي بهمنشير میگوید:
پس از موفقیت این پل بسیار مهم، برادران مبتکر به ساخت پل دیگري در محل اتصال جادۀ وحدت به بهمنشير اقدامنمودند که در خارج شدن آبادان از محاصرۀ دشمن تأثیر چشمگیری داشت. در حقیقت، با احداث پل بشكهاي شهید هزاردستان و احداث جادۀ وحدت -به مسؤولیت سرداران رشید اسلام، مهندس شهید محمد طرحچی و شهید محمد شهشهان- و همچنین احداث پل دوبهاي در محلّ اتصال جاده به رودخانۀ بهمنشير، عملاً مقدّمات شکست حصر آبادان در عملیات ثامنالائمه(ع) ، فراهم گردید.
==نگارخانه تصاویر==
<gallery>
Image:(1).jpg
Image:(2).jpg
Image:(3).jpg
Image:(4).jpg
Image:(5).jpg
Image:(6).jpg
Image:(7).jpg
Image:(8).jpg
Image:(9).jpg
Image:(10).jpg
Image:(11).jpg
Image:(12).jpg
Image:(13).jpg
Image:(14).jpg
Image:(15).jpg
Image:(16).jpg
Image:(17).jpg
Image:(18).jpg
Image:(19).jpg
Image:(20).jpg
Image:(21).jpg
Image:(22).jpg
Image:(23).jpg
Image:(24).jpg
Image:(25).jpg
Image:(26).jpg
Image:(27).jpg
Image:(28).jpg
Image:(29).jpg
Image:(30).jpg
Image:(31).jpg
Image:(32).jpg
Image:(33).jpg
</gallery>
http://www.engshahid.ir/Content/Content.aspx?Mode=1&PageCode=20531پانویس==<references/>