{{جعبه جنگ
| جنگ = عملیات خیبر
| قسمتیاز = [[جنگ ایران و عراق]]
| تصویر = [[پرونده:منطقهی عملیات خیبر.jpg|300px|بیقاب]]
| زیرنویس = منطقهی عملیات خیبر
| زمان = ۳ اسفند ۱۳۶۲ تا ۲۲ اسفند ۱۳۶۲
| مکان = شرق [[رودخانهی دجله]] و داخل [[هورالهویزه]]
| مختصات =
| علت = تصرف بخش شرقی [[رودخانهی دجله]] و [[جزایر مجنون]] و جلوگیری از تقویت [[سپاه سوم عراق]] توسط [[ایران]]
| قلمرو =
| نتیجه = تصرف [[جزایر مجنون]] و شرق [[رودخانهی دجله]] توسط [[نیروهای ایرانی]]
| جنگنده۱ = [[پرونده:پرچم ایران.png|22px]] [[ایران]]
| جنگنده۲ = [[پرونده:پرچم سابق عراق.png|22px]] [[عراق]]
| فرمانده۱ =
| فرمانده۲ =
| قوای۱ = [[پرونده:ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران.png|22px]] [[ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران|ستاد کل نیروهای مسلح]]{{سخ}}[[پرونده:سپاه پاسداران انقلاب اسلامی.png|22px]] [[سپاه پاسداران انقلاب اسلامی|سپاه پاسداران]]{{سخ}}[[پرونده:نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران.png|22px]] [[نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران|نیروی زمینی ارتش]]{{سخ}}[[پرونده:نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران.png|22px]] [[نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران|نیروی هوایی ارتش]]{{سخ}}[[پرونده:هوانیروز ارتش جمهوری اسلامی ایران.png|22px]] [[هوانیروز ارتش جمهوری اسلامی ایران|هوانیروز ارتش]]
| قوای۲ = [[پرونده:نشان سابق ملی عراق.png|22px]] [[ستاد کل نیروهای مسلح عراق|ستاد کل نیروهای مسلح]]{{سخ}}[[پرونده:آرم نیروی زمینی عراق.png|22px]] [[نیروی زمینی ارتش عراق|نیروی زمینی ارتش]]{{سخ}}[[پرونده:آرم سابق نیروی هوایی عراق.png|22px]] [[نیروی هوایی ارتش عراق|نیروی هوایی ارتش]]
| خسارات۱ =
| خسارات۲ =
| خسارات۳ =
| یادداشت = این عملیات موجب افزایش عزم بینالمللی در جهت پایان جنگ ایران و عراق شد؛ به گونهای که از زمان آغاز عملیات خیبر تا تاریخ ۱۳۶۳/۷/۳۰ تعداد ۴۷۴ طرح صلح از سوی ۵۴ کشور مختلف جهان ارایه شد. شورای امنیت سازمان ملل نیز در تاریخ ۱۳۶۳/۳/۱۱ [[قطعنامه ۵۵۲]] خود را در خصوص پایان دادن به [[جنگ ایران و عراق]] تصویب نمود. این در حالی بود که قطعنامه مذکور و طرحهای ارائه شده نظر [[ایران]] را تامین نکرد.
}}
عملیات خیبر در تاریخ ۳ اسفند ۱۳۶۲ در شرق [[رودخانهی دجله]] و داخل [[هورالهویزه]]، به منظور تصرف بخش شرقی [[رودخانهی دجله]] و [[جزایر مجنون]] و جلوگیری از تقویت [[سپاه سوم عراق]] توسط [[ایران]] با رمز ''یا رسول الله (ص)''، به طور مشترک توسط [[سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]] و [[ارتش جمهوری اسلامی ایران]] اجرا شد و در تاریخ ۲۲ اسفند ۱۳۶۲ با رسیدن به اهداف خود، با موفقیت پایان پذیرفت.
معرفی عملیات خیبر
==فهرست==
*دلیل انجام عملیات
*معرفی عملیات
*اهداف عملیات
*منطقه عملیات
*طرح عملیات
*شرح عملیات
*نتایج عملیات
*اتفاقات عملیات
*پیامدها
==دلیل انجام عملیات==
پس از فتح خرمشهر و عقب نشینی سراسر ارتش عراق، دشمن برای دستیابی به پدافند مطمئن تدابیری به کار بست؛ به گونهای که در مناطق کوهستانی، ارتفاعات مرزی را همچنان در اشغال خود نگه داشت؛ و در مناطق پست، با بهکارگیری موانع مصنوعی موقعیت خود را تحکیم بخشید. درعینحال، دشمن از موانع طبیعی نیز به منظور ایجاد اطمینان بیشتر بهره میگرفت. در این میان، رودخانه عریض اروند و منطقه وسیع هورالعظیم از نگرانی دشمن نسبت به تهاجم قوای ایران کاسته بود. این موضوع در منطقه هورالعظیم بیشتر مشهود بود، به طوری که دشمن هیچگونه مانعی را برای ایجاد پدافند در غرب این منطقه در نظر نگرفته بود. عراق هرگز نمیپنداشت آب گرفتگی وسیع هورالعظیم برای نیروهای پیاده ایران قابل عبور باشد؛ و نیز گمان نمیکرد قوای مسلح ایران تلاش اصلی خود را در این منطقه قرار دهند.
هم چنین عراق در سالهای سوم و چهارم جنگ تاکتیکهای جدیدی اتخاذ کرد، که طبعاً نیازمند بهکارگیری تاکتیکها و تدابیر جدید بود. به منظور برهم زدن معادله نظامی جنگ به نفع جمهوری اسلامی و به دست گرفتن ابتکار عمل، منطقه هور انتخاب گردید.
http://www.ashoora.ir/defae-moghadas/karname-amaliat/kheibar/menu-id-32
==معرفی عملیات==
عملیات خیبر و تأثیر آن در ادامه دفاع مقدس
پس از فتح خرمشهر و عقبنشینی سراسر ارتش عراق، دشمن برای دستیابی به پدافند مطمئن تدابیری به کار بست؛ به گونهای که در مناطق کوهستانی، ارتفاعات مرزی را همچنان در اشغال خود نگه داشت؛ و در مناطق پست، با بهکارگیری موانع مصنوعی موقعیت خود را تحکیم بخشید. درعینحال، دشمن از موانع طبیعی نیز به منظور ایجاد اطمینان بیشتر بهره میگرفت. در این میان، رودخانه عریض اروند و منطقه وسیع هورالعظیم از نگرانی دشمن نسبت به تهاجم قوای ایران کاسته بود. این موضوع در منطقه هورالعظیم بیشتر مشهود بود، به طوری که دشمن هیچگونه مانعی را برای ایجاد پدافند در غرب این منطقه در نظر نگرفته بود. عراق هرگز نمیپنداشت آب گرفتگی وسیع هورالعظیم برای نیروهای پیاده ایران قابل عبور باشد؛ و نیز گمان نمیکرد قوای مسلح ایران تلاش اصلی خود را در این منطقه قرار دهند.
هم چنین عراق در سالهای سوم و چهارم جنگ تاکتیکهای جدیدی اتخاذ کرد، که طبعاً نیازمند بهکارگیری تاکتیکها و تدابیر جدید بود. به منظور برهم زدن معادله نظامی جنگ به نفع جمهوری اسلامی و به دست گرفتن ابتکار عمل، منطقه هور با سه ویژگی انتخاب گردید:
# 1- ضعف و ناتوانی دشمن در عملیات آبی ـ خاکی.# 2- سرعت عمل.# 3- غافلگیری.
منطقه هور با توجه به تجارب به دست آمده از عملیات رمضان تا والفجر 4 و با در نظر گرفتن توان خودی و دشمن، و نیز نقش زمین و تأثیرگذاری آن، انتخاب شد. نظر به راکد بودن نسبی آب هور و وسعت بیش از اندازه آن، که طبعاً منجر به طولانی شدن عقبههای نیروهای خودی میشد و نیز فقدان زمین مناسب جهت قدرتمندی و قابلیتهای نیروهای خود (پس از عملیات رمضان تا قبل از خیبر)، از جمله شرایط و عواملی بود که موجب میشد دشمن تصور عملیات گسترده را از طرف هور نداشته باشد و همین تصور باعث گردید که عراق، از جزایر مجنون شمالی و جنوبی و شرقی دجله تنها با چند گردان پدافند نماید.
فرماندهان سپاه پاسداران که به مناسبت عملیات والفجر مقدماتی در آن منطقه حضور یافته بودند، با مشاهده نقاط ضعف دشمن، سریعاً به طراحی عملیات خیبر پرداختند و با استفاده از تجربه حاصل از عملیات والفجر مقدماتی، ضریب امنیت را شدت بخشیده و رعایت حفاظت اطلاعات را اصل قراردادند. مضافاً به این که دو نکته مهم دیگر در دستور کار قرار گرفت. نکته اول، فعالیتهای شناسایی بود که با توجه به رعایت اصل حفاظت، به نیروهای بومی سپاه خوزستان واگذار شد.
نکته دوم، تغییر در سازمان رزم سپاه پاسداران و ایجاد قابلیت عملیات آبی ـ خاکی بود که باید متحقق میشد، بر همین اساس، یگان دریایی سپاه (قرارگاه نوح) تشکیل شد. درعینحال، برای جلوگیری از هوشیاری دشمن، قرارگاه دریایی سپاه در بوشهر فعال گردید تا به این وسیله تلاش جدید به منظور افزایش فعالیت در خلیجفارس تلقی گردد. <ref name="ash">[http://www.ashoora.ir/%D8%AF%D9%81%D8%A7%D8%B9-%D9%85%D9%82%D8%AF%D8%B3/%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B9%D9%85%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%87%D8%A7/1385-%D8%B9%D9%85%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%AE%DB%8C%D8%A8%D8%B1.html پایگاه جامع عاشورا]</ref>
== بانک صوت اهداف عملیات==[http://wiki.mataf.ir/images/%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C_%D8%B5%D9%88%D8%AA%DB%8C_%D8%AE%DB%8C%D8%A8%D8%B1.ogg معرفی صوتی عملیات خیبر]
هدف از عملیات خیبر عبارت بود از انهدام نیروهای سپاه سوم عراق، تأمین جزایر مجنون شمالی و جنوبی، ادامه تک از جزایر و محور طلائیه به سمت نشوه و الحاق به نیروهایی که از محور زید به دشمن حمله میکردند. در نظر بود که خشکی شرق دجله از طریق هور تصرف شود تا دشمن نتواند از سمت شمال سپاه سوم را تقویت کند.
== طرح عملیات ==
دو قرارگاه کربلا و نجف مأموریت داشتند ضمن تأمین اهداف محوله، روی پل دوعیجی در شمال نشوه (غرب نهر کتیبان) الحاق کرده و سپس به سوی بصره ادامه عملیات دهند.
قرارگاه کربلا میبایست با عمل از محور زید و چسبیدن به نهر کتیبان جهت مسدود کردن منطقه ورودی دشمن در دو عیجی اقدام میکرد. قرارگاه نجف نیز پس از دستیابی به العزیر و القرنه و تصرف جزایر مجنون و الحاق به طلاییه، جهت باز کردن جاده طلاییه ـ نشوه که تنها امید برای ادامه عملیات و انتقال نیرو و مهمات بود، اقدام نماید. یگانهای تحت امر این قرارگاه میباید با عبور از طلاییه به سمت نشوه و تأمین آن در پل دوعیجی به قرارگاه کربلا (نیروهای ارتش) ملحق میشدند. قرارگاه نجف برای تصرف اهداف خود به تشکیل پنج قرارگاه فرعی (نصر، بدر، حنین، حدید، فتح) مبادرت میورزید.
قرارگاه دیگری با نام نوح (ع) وظیفه ترابری دریایی و پشتیبانی یگانهای عمل کننده را برعهده داشت.<ref name="ash" />=منطقه عملیات==
=== اهداف عملیات ===
هدف از عملیات خیبر عبارت بود از انهدام نیروهای سپاه سوم عراق، تأمین جزایر مجنون شمالی و جنوبی، ادامه تک از جزایر و محور طلائیه به سمت نشوه و الحاق به نیروهایی که از محور زید به دشمن حمله میکردند. در نظر بود که خشکی شرق دجله از طریق هور تصرف شود تا دشمن نتواند از سمت شمال سپاه سوم را تقویت کند.<ref name="ash" />
=== منطقه عملیات ===
==== توضیح اقلیم عملیات ====
منطقه عملیاتی که در شرق رودخانه دجله و داخل هورالهویزه واقع شده است، از شمال به العزیر و از جنوب به القرنه – طلائیه محدود میگردد.
هم چنین، منطقه مذکور توسط رودخانه دجله به دو قسمت شرقی ـ غربی تقسیم میشود که 3/4 آن در شرق رودخانه قرار دارد. جاده مواصلاتی عماره ـ بصره نیز در غرب رودخانه واقع است.
در داخل منطقه مزبور جزایر شمالی و جنوبی مجنون واقع است. هم چنین تاسیسات دیگری وجود دارد که عبارتند از: دکلهای برق، دکلهای تقویتی رادیو و تلویزیون، تأسیسات و کارخانهها کاغذسازی، چاههای نفت و ...<ref name="ash" />
هور منطقهای است هم سطح دریا که در بعضی مناطق سطح آب آن 2 تا 3 متر بالاتر از آب دریاست و به طور کلی نسبت به مناطق هم جوار گود میباشد و در مسیر رودخانههای قدیمی و دایمی به وجود میآید و دارای روییدنیهایی به شرح زیر است:
# 1- نی با ارتفاع 2 تا 7 متر که عمدتاً در جاهای عمیق میروید.# بردی که معمولاً ارتفاع آن بین 1 تا 2 متر است.# چولان که در جاهای کم عمق میروید و ارتفاع آن کمتر از 50 سانتی متر است.
به علت پوشش فشرده سطح هور از نی، 2- بردی و چولان، تردد در که معمولاً ارتفاع آن تنها از معابری خاص (آبراهها، نهرها و یا محل عبور حیوانات وحشی) امکانپذیر بین 1 تا 2 متر است.<ref name="ash" />
3- چولان که در جاهای کم عمق میروید و ارتفاع آن کمتر از 50 سانتی متر است.
به علت پوشش فشرده سطح هور از نی، بردی و چولان، تردد در آن تنها از معابری خاص (آبراهها، نهرها و یا محل عبور حیوانات وحشی) امکانپذیر است.
علت انتخاب هور
==== علت انتخاب هور ====
علاوه بر آنچه قبلاً ذکر شد، علت انتخاب هور به لحاظ عوامل زیر بود:
# 1- پرهیز از تک جبههای (حمله رویاروی و مستقیم به دشمن را تک جبههای میگویند).# حمله به جناح دشمن؛ شکل حضور دشمن در منطقه شرق بصره به گونهای بود که الحاق نیروهای خودی در طلائیه و سپس رسیدن به عقبه دشمن در نشوه، جناحی عمده از دشمن به تصرف در میآمد که تزلزل خطوط دشمن را در پی داشت.# عدم تصور دشمن نسبت به انجام عملیات در هور.# بکر بودن منطقه.# غیرممکن بودن مانور زرهی برای دشمن.<ref name="ash" />
2- حمله به جناح دشمن؛ شکل حضور دشمن در منطقه شرق بصره به گونهای بود که الحاق نیروهای خودی در طلائیه و سپس رسیدن به عقبه دشمن در نشوه، جناحی عمده از دشمن به تصرف در میآمد که تزلزل خطوط دشمن را در پی داشت.
=== استعداد نیروهای 3- عدم تصور دشمن ===منطقه مورد نظر برای نسبت به انجام عملیات در حوزه استحفاظی سپاه سوم عراق قرار داشت و در جریان عملیات یگانهای زیر در این منطقه حضور یافتندهور.<ref name="ash" />
4- بکر بودن منطقه.
==== یگانهای پیاده ====تیپهای 3، 5، 11، 18، 605، 702، 704، 93، 95، 96، 701، 501، 35، 419، 108، 113، 427، 36، 22، 23، 28، 418، 422، 19 پیاده5- غیرممکن بودن مانور زرهی برای دشمن.<ref name="ash" />
==== یگانهای رزهی ====تیپهای 30، 16، 6، 56، 14، 26 و 37 زرهی و تیپ 55 مختلط.<ref name="ash" />استعداد دشمن
منطقه مورد نظر برای عملیات در حوزه استحفاظی سپاه سوم عراق قرار داشت و در جریان عملیات یگانهای زیر در این منطقه حضور یافتند:
==== الف – یگانهای مکانیزه ==== تیپهای 25، 8، 27، 15 و 20 مکانیزه.<ref name="ash" />پیاده:
- تیپهای 3، 5، 11، 18، 605، 702، 704، 93، 95، 96، 701، 501، 35، 419، 108، 113، 427، 36، 22، 23، 28، 418، 422، 19 پیاده.
==== گارد مرزی و گارد ریاست جمهوری ==== تیپهای 5، 8 و 11 گارد مرزی و یک تیپ از گارد ریاست جمهوری.<ref name="ash" />ب – یگانهای رزهی:
- تیپهای 30، 16، 6، 56، 14، 26 و 37 زرهی و تیپ 55 مختلط.
==== نیروی مخصوص ==== تیپ 65.<ref name="ash" />ج – یگانهای مکانیزه:
- تیپهای 25، 8، 27، 15 و 20 مکانیزه.
==== جیش الشعبی د – گارد مرزی و کماندو ==== بیش از 10 گردان.<ref name="ash" />گارد ریاست جمهوری:
- تیپهای 5، 8 و 11 گارد مرزی و یک تیپ از گارد ریاست جمهوری.
==== توپخانه ==== حدود 30 گردان.<ref name="ash" />هـ – نیروی مخصوص:
- تیپ 65.
=== استعداد نیروهای خودی ===هدایت و فرماندهی عملیات بر عهده قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا (ص) بود. دو قرارگاه اصلی (کربلا – جیش الشعبی و نجف) و پنج قرارگاه فرعی (نصر، حنین، بدر، حدید و فتح) تحت امر قرارگاه مرکزی بودند.<ref name="ash" /> یگانهای عملیاتی نیز به شرح ذیل بودکماندو:
- بیش از 10 گردان.
==== سپاه پاسداران ==== # لشگرهای 5 نصر، 8 نجف اشرف، 31 عاشورا، 19 فجر، 41 ثارالله، 17 علی ابن ابی طالب (ع)، 14 امام حسین (ع)، 27 محمد رسول الله (ص) و 7 ولی عصر (عج).# تیپهای مستقل 15 امام حسن (ع)، 10 سید الشهدا (ع)، 44 قمر بنی هاشم (ع)، 33 المهدی (عج)، 18 الغدیر و 21 امام رضا (ع).# تیپهای مستقل زرهی 72 محرم، 20 رمضان و 28 صفر.# یگان دریایی (قرارگاه نوح).# در مجموع، سپاه پاسداران 220 گردان عملیاتی در اختیار داشت و استعداد ز – توپخانه آن نیز 7 گردان بود.<ref name="ash" />:
- حدود 30 گردان.
==== ارتش جمهوری اسلامی ====
# لشگر های پیاده 77، 21، 28 و 55.
# لشگرهای زرهی 81، 16 و 92.<ref name="ash" />
قوای خودی
==== قرارگاهها ==== # هدایت و فرماندهی عملیات بر عهده قرارگاه خاتم الانبیاء مرکزی خاتمالانبیا (ص) به عنوان قرارگاه مرکزیبود.# دو قرارگاه اصلی (کربلا و نجف تحت فرماندهی قرارگاه خاتم الانبیاء (ص) فرماندهی و پنج قرارگاه های فرعی را به عهده داشت.# قرارگاه نصرهدایت لشگر 5 نصر و تیپ 15 امام حسن (ع) را به عهده داشت.# قرارگاه نصر، حنین، بدر، حدید هدایت تیپ 44 قمر بنی هاشم و تیپ 21 امام رضا (ع) را به عهده داشت.# قرارگاه فتح هدایت لشگر 27 محمد رسول الله (ص) و تیپ 33 المهدی (عج)+ تیپ 18 الغدیر را به عده داشت.# تحت امر قرارگاه حنین هدایت لشگر 17 علی ابن ابی طالب (ع) و لشگر 41 ثارالله و تیپ 10 سیدالشهدا (ع) را بر عده داشتمرکزی بودند.# قرارگاه بدر هدایت لشگر 8 نجف، لشگر 31 عاشورا، لشگر 19 فجر را به عهده داشت.# قرارگاه کربلا هدایت نیروهای زیر را یگانهای عملیاتی نیز به عده داشت<ref name="ash" />شرح ذیل بود:
الف – سپاه پاسداران::از ارتش لشگرهای 77، 21 و 28 پیاده و لشگر 8 زرهی.
::از سپاه لشگر - لشکرهای 5 نصر، 8 نجف اشرف، 31 عاشورا، 19 فجر، 41 ثارالله، 17 علی ابن ابی طالب (ع)، 14 امام حسین (ع)، 27 محمد رسول الله (ص) و 7 ولیعصر ولی عصر (عج) و تیپ زرهی 72 محرم.
::::لازم به ذکر است که لشگر 16 - تیپهای مستقل 15 امام حسن (ع)، 10 سید الشهدا (ع)، 44 قمر بنی هاشم (ع)، 33 المهدی (عج)، 18 الغدیر و 92 زرهی ارتش در حین عملیات به کار گرفته شدند21 امام رضا (ع).<ref name="ash" />
- تیپهای مستقل زرهی 72 محرم، 20 رمضان و 28 صفر.
- یگان دریایی (قرارگاه نوح).
- در مجموع، سپاه پاسداران 220 گردان عملیاتی در اختیار داشت و استعداد توپخانه آن نیز 7 گردان بود.
ب - ارتش جمهوری اسلامی:
- لشکر های پیاده 77، 21، 28 و 55.
- لشکرهای زرهی 81، 16 و 92.
قرارگاه خاتم الانبیاء (ص) به عنوان قرارگاه مرکزی:
قرارگاه نجف تحت فرماندهی قرارگاه خاتم الانبیاء (ص) فرماندهی قرارگاه های فرعی را به عهده داشت:
قرارگاه نصرهدایت لشکر 5 نصر و تیپ 15 امام حسن (ع) را به عهده داشت.
قرارگاه حدید هدایت تیپ 44 قمر بنی هاشم و تیپ 21 امام رضا (ع) را به عهده داشت.
قرارگاه فتح هدایت لشکر 27 محمد رسول الله (ص) و تیپ 33 المهدی (عج)+ تیپ 18 الغدیر را به عده داشت.
قرارگاه حنین هدایت لشکر 17 علی ابن ابی طالب (ع) و لشکر 41 ثارالله و تیپ 10 سیدالشهدا (ع) را بر عده داشت.
قرارگاه بدر هدایت لشکر 8 نجف، لشکر 31 عاشورا، لشکر 19 فجر را به عهده داشت.
قرارگاه کربلا هدایت نیروهای زیر را به عده داشت.
از ارتش لشکرهای 77، 21 و 28 پیاده و لشکر 8 زرهی.
از سپاه لشکر 14 امام حسین (ع)، 7 ولیعصر (عج) و تیپ زرهی 72 محرم.
لازم به ذکر است که لشکر 16 و 92 زرهی ارتش در حین عملیات به کار گرفته شدند.
==طرح عملیات==
دو قرارگاه کربلا و نجف مأموریت داشتند ضمن تأمین اهداف محوله، روی پل دوعیجی در شمال نشوه (غرب نهر کتیبان) الحاق کرده و سپس به سوی بصره ادامه عملیات دهند.
قرارگاه کربلا میبایست با عمل از محور زید و چسبیدن به نهر کتیبان جهت مسدود کردن منطقه ورودی دشمن در دو عیجی اقدام میکرد. قرارگاه نجف نیز پس از دستیابی به العزیر و القرنه و تصرف جزایر مجنون و الحاق به طلاییه، جهت باز کردن جاده طلاییه ـ نشوه که تنها امید برای ادامه عملیات و انتقال نیرو و مهمات بود، اقدام نماید. یگانهای تحت امر این قرارگاه میباید با عبور از طلاییه به سمت نشوه و تأمین آن در پل دوعیجی به قرارگاه کربلا (نیروهای ارتش) ملحق میشدند. قرارگاه نجف برای تصرف اهداف خود به تشکیل پنج قرارگاه فرعی (نصر، بدر، حنین، حدید، فتح) مبادرت میورزید.
قرارگاه دیگری با نام نوح (ع) وظیفه ترابری دریایی و پشتیبانی یگانهای عمل کننده را برعهده داشت.
==شرح عملیات==
== شرح عملیات ==
نکته قابل توجه قبل از آغاز تک، حضور گسترده نیروهای مانور قدس در مناطق عملیاتی، پس از انجام مانور در مراکز مختلف شهرستانها بود. علاوه بر این، با توجه به مانور قدس و تهدید و اقدامات جنون آمیز دشمن و حمله موشکی به دزفول و بمباران شهرهای کرمانشاه، ایلام، رامهرمز و ...، جو کلی جنگ در کشور، شکل خاصی به خود گرفته بود.
در مرحله دوم عملیات، دو تلاش اصلی در محور جزایر مجنون و طلاییه به منظور الحاق و سپس پیشروی به سمت نشوه در نظر گرفته شد؛ بنا به عللی پیشروی انجام نشد. در مقابل، دشمن به تدریج خود را بازیافته و پس از کشف اهداف عملیات و محورهای اصلی تک، تلاش اصلی خود را ابتدا روی پاکسازی حوالی جاده بصره ـ العماره گذارد و سپس روی طلاییه متمرکز شد.
در ادامه عملیات، پس از آن که محور زید با عدم موفقیت مواجه شد، لشگر لشکر 14 سپاه پاسداران که تحت امر قرارگاه کربلا (ارتش) بود، آزاد شده و به همراه لشگر لشکر 27 مأموریت طلاییه را به عهده گرفت. در آن شب نبردی سخت درگرفت که تا صبح به طول انجامید. در این میان، فشار دشمن همچنان ادامه داشت و با آن که محور جاده طلاییه ـ به طول 6 کیلومتر ـ در اختیار نیروهای خودی بود، لیکن وسعت کم منطقه مانور از یک سو و آتش انبوه و بسیار زیاد دشمن از سوی دیگر، امکان پیشروی الحاق با محور جزایر مجنون را ناممکن ساخته بود. به همین خاطر از ادامه عملیات در طلاییه صرف نظر شد و به این ترتیب اهداف عملیات خیبر به حفظ جزایر مجنون محدود شد.
بر همین اساس و با توجه به فشارهای دشمن، مرحله سوم عملیات به منظور تثبیت موفقیت خودی در جزایر انجام شد. دشمن که هر گونه حضور نیروهای ایرانی در هور را خطری برای جاده بصره ـ العماره میدانست با اجرای آتش شدید و توان پیاده و زرهی میکوشید جزایر مجنون را باز پس گیرد. این در حالی بود که نیروهای خودی خسته از چند روز جنگ، نداشتن عقبه نزدیک و نیز عدم حمایت آتش توپخانه، به مقاومت خود ادامه میدادند. متقابلاً، دشمن با تمرکز صدها قبضه توپ روی جزایر و بمباران مداوم آنها با هواپیما و نیز در اختیار داشتن عقبه خشکی با واحدهای زرهی خود فشارهای متعدد و طاقتفرسایی را وارد میساخت.
== اتفاقات نتایج عملیات == عملیات خیبر که به آزادسازی منطقهای به وسعت 1000 کیلومترمربع در هور، 140 کیلومترمربع در جزایر مجنون و 40 کیلومترمربع در طلاییه انجامید، موجب افزایش عزم بینالمللی در جهت کنترل ایران و جلوگیری از شکست عراق گردید؛ به گونهای که از تاریخ 3/12/1362 (زمان آغاز عملیات خیبر) تا تاریخ 30/7/1363 تعداد 474 طرح صلح از سوی 54 کشور مختلف جهان ارائه شد. شورای امنیت سازمان ملل نیز در تاریخ 11/3/1363 قطعنامه 552 خود را در خصوص پایان دادن به جنگ ایران و عراق تصویب نمود. این در حالی بود که هیچ یک از قطعنامه و طرحهای مذکور نظر ایران را تأمین نمیکرد. هم چنین، در این عملیات فرماندهان جنگ به اهمیت تأثیر تجهیزات دریایی و آبی ـ خاکی برای کسب نتایج مهم و حیاتی پی بردند و نیز سپاه پاسداران به یکی از ضرورتهای حساس و حیاتی در تکمیل و توسعه سازمان خودآگاه گردید و آن لزوم ایجاد تقویت و توسعه یگانهای دریایی برای انجام عملیاتهای آبی ـ خاکی بود. این رهیافت، قابلیت سپاه در انجام عملیات عبور از هور و رودخانههای بزرگ را توسعه داد و هسته اصلی عملیاتهای بدر، والفجر 8، کربلا 3، 4 و 5 و نیز زمینهای برای تشکیل نیروی دریایی سپاه پاسداران گردید. تلفات و ضایعات عراق در این عملیات به شرح ذیل میباشد: - کشته و زخمی شدن حدود 15000 نفر. - به اسارت درآمدن 1140 نفر. - انهدام 150 تانک و نفربر و 200 خودرو. - به غنیمت در آمدن 10 تانک و 60 کامیون. - انهدام 21 تیپ به میزان 20 تا 100 درصد. http://www.sajed.ir/cat/3558 ==اتفاقات عملیات= = در عملیات خیبر و آزادسازی جزیرههای مجنون/نقش «پشتیبانی ـ مهندسی جنگ جهاد» ===
با طولانی شدن جنگ ـ پس از آزادی خرمشهر ـ شیوهها و راهکارهای نظامی عراق تغییرات و دگرگونیهای اساسی دچار شد؛ قدرتهای جهانی با ترس از احتمال سقوط رژیم عراق، کمکهای نظامی ـ اقتصادی و فنی فراوانی در اختیارش قراردادند. بنابراین، دولت عراق با استفاده از کمکهای یاد شده به تقویت توانمندیهایش اقدام کرد.
از این رو، منطقه هورالهویزه برای عملیات انتخاب شد. در این استراتژی، ابتکار عمل جایگزین منابع نظامی شد؛ تا بن بست جنگ شکسته شود. افزون بر این، در صحنه تصمیمگیری عملیاتی، ارتش و سپاه تا حدود زیادی با استقلال عمل، به برنامهریزی پرداختند.
واگرایی در روابط ارتش و سپاه که از عملیات رمضان به شکل کم رنگی آغاز شده بود، در عملیات والفجر مقدماتی تقویت شد؛ اجرای عملیات به سبک گذشته که نیروهای ارتش و سپاه در کنار یکدیگر و به طور مشترک به عمل وارد میشدند، به دلیل مشکلاتی که در تصمیمگیری و خصوصاً در اجرا وجود داشت، در این مرحله، کارساز به نظر نمیرسید. سپاه خواستار آن بود که به طور جداگانه و مستقل و در مناطق شخصی، عمل کند؛ برای همین در عملیات خیبر شکل جدیدی از سازمان رزم و هماهنگی بر مبنای هدف اصلی عملیات به وجود آمد1.<ref>عملیات خیبر، تصرف جزایر مجنون (طراحی، اجرا، نتایج و بازتابها) مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، ص 12</ref>
منطقه هورالهویزه به عنوان ابتکار عمل جدید در جنگ، با نظر سپاه پاسداران انتخاب شد؛ و بر همین پایه، این منطقه به سپاه و منطقه زید نیز به ارتش واگذار شد. این دو منطقه به عنوان مناطق واسط، امکان دستیابی به هدف اصلی عملیات، یعنی پل نشوه را فراهم میساختند؛ که پس از رسیدن نیروها به آن جا، عملیات در مراحل بعد به سوی بصره ادامه مییافت. «افزون» بر این، ارتش و سپاه یگانهایشان را در اختیار یکدیگر قراردادند: تیپ 72 محرم. لشگرهای لشکرهای امام حسین (ع) و ولیعصر (عج) از سپاه در کنترل عملیاتی ارتش قرار گرفت <ref>عملیات خیبر، تصرف جزایر مجنون (طراحی، اجرا، نتایج و بازتابها) مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، ص 13</ref>2. لشگر لشکر 92 زرهی از ارتش نیز که در خط دفاعی بود، در همان منطقهی «فکه «فکّه ـ - طلاییه» به کنترل عملیاتی سپاه درآمد. در این راستا، برای هماهنگی بین نیروهای ارتش و سپاه لازم بود که قرارگاهی تشکیل شود. بنابراین به فرمان «امام خمینی (ره)» در زمستان سال 1362، حجتالاسلام والمسلمین «هاشمی رفسنجانی» به عنوان فرمانده عالی جنگ انتخاب شد؛ و با تشکیل قرارگاه خاتمالانبیاء (ص) در راس سپاه، ارتش و جهاد قرار گرفت.
در محور هورالهویزه پنج هدف اصلی مشخص شد:
# العزیر# القرنه1 – العزیر؛# 2 – القرنه؛ 3 – جزایر مجنون جنوبی و شمالیشمالی؛ 4 – نشوه؛# نشوه# طلاییه5 – طلاییه؛
در محور زید، یگانهای ارتش پس از عبور از خط، میبایست روی پل نشوه ـ واقع در غرب شهر کتیبان ـ به یگانهای سپاه میپیوستند؛ و سپس برای حمله به بصره طرحریزی صورت میگرفت. در واقع، پل نشوه مرحلهی پایانی عملیات خیبر بود؛ اما بصره به عنوان هدف اصلی عملیات اعلام شد؛ تا یگانهای ذخیره برای مرحله بعدی آماده شوند.
4 – قرارگاه فتح:
با هدف شکستن خط پرم مانع طلاییه و الحاق به قرارگاه حنین؛ قرارگاه فتح مأموریت داشت با شکستن خط و باز کردن راه زمینی، امکان پشتیبانی قرارگاههای حنین، نصر و حدید را فراهم کند.
هم چنین، اجرای مرحله دوم عملیات به سوی نشوه و پل «دوعیجی»، که قرار بود این وظیفه را قرارگاه بدر انجام دهد، به باز سدن راه زمینی بستگی زیادی داشت.
با هدف تصرف نمیه غربی جزیره جنوبی و پل نشوه؛ پس از آن که قرارگاه حنین جزایر را تصرف و قرارگاه جدید سه راه القرنه را تأمین میکرد.
به دلیل اهمیت مأموریت قرارگاه بدر، دو لشگر لشکر مهم سپاه به آن قرارگاه مأمور شدند.
6 – قرارگاه نوح:
=== جایگاه عملیات در استراتژی نظامی ایران ===
در دوران جنگ، اجرای عملیات در شمال بصره از اهمیت راهبردی (استراتژیک) برخوردار بود. از لحاظ استراتژی نظامی و هدفهای آینده جنگ، هدف اصلی این عملیات، تصرف شهر بصره بود.
به عنوان مناطق واسط برای رسیدن به بصره؛
به عنوان مناطق اصلی که با هدف تصرف بصره عملیات در آنها اجرا میشد3. <ref>عملیات خیبر، تصرف جزایر مجنون (طراحی، اجرا، نتایج و بازتابها) مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، ص 16</ref>
افزون بر این، مسئولان سیاسی ـ نظامی کشور معتقد بودند که اجرای عملیات بزرگ و موفق در جبهه جنوب، در تحقق تنبیه متجاوز ـ به عنوان استراتژی جنگ در بعد سیاسی ـ بسیار موثر خواهد بود.
در محور هورالهویزه پنج هدف اصلی مشخص شد:
# الغدیرالغدیر؛ القرنه؛# القرنه# جزایر مجنون جنوبی و شمالیشمالی؛ نشوه؛# نشوه# طلاییهطلاییه؛
به گفته «مهندس دلگرم» از فرماندهان «پشتیبانی ـ مهندسی جنگ» برای انجام عملیات خیبر، «جهاد سازندگی» از یک سال پیش اقداماتش را آغاز کرده بود. بنابراین مناطقی که در دشت خوزستان واقع شده بود، از منطقه طلاییه تا «شط علی» قبلاً میبایست زمینه سازی میشد و جادههای ارتباطی به هم دیگر پیوند میخوردند و برای آماده کردن جادهها و خاکریزهای یک جداره و دوجداره اقداماتی صورت میگرفت.
بهترین نکتهای که در ارتباط با عملیات خیبر باد به آن اشاره کرد، ایجاد دو یگان پمپاژ آب بود؛ که قرارگاه کربلا مسئولیتش را به عهده داشت. با توجه به احداث جاده، دشمن تدبیری اندیشید که با افزودن آب جاده را زیر آب برد؛ به همین دلیل از طریق کانالهای ورودی به هورالعظیم، آب تزریق میکرد.
پشتیبانی ـ مهندسی جنگ جهاد برای نجات جادهی سیدالشهدا تدبیر بزرگی اندیشید تا با پمپاژ آب و ایجاد کانالهای وسیع، آب را از هورالعظیم به سوی دشت خوزستان هدایت کند: برای این مسئله در جلساتی که در قرارگاه مرکزی انجام شد، از تمام وزارت خانهها کمک گرفته شد. عملاً پشتیبانی ـ مهندسی جهاد با همکاری وزارت راه و ترابری و وزارت کشاورزی توانسته بود این کانالها را حفر کند و با پمپاژ آب، آب هورالعظیم را تنظیم کند. برای این کار، از متخصصان دانشگاهی نیز کمک گرفته شد که بعدها همان دانشجویان دانشگاهها به دلیل علاقه فراوان به کار پشتیبانی ـ مهندسی جهاد در این نهاد عضو شدند و کار جهاد را پی گرفتند. احداث جادهای که در جنوبیترین بخش جزیره جنوبی انجام گرفت، از جمله فعالیتهای یکی از گردانهای پشتیبانی ـ مهندسی جنگ جهاد بود. این جاده به سوی پاسگاه زید کشیده شد؛ تا دشمن در آن منطقه مستقر بود، تحت مراقبت و کنترل قرار گیرد4.
یک روز پس از اجرای عملیات نیروها به هورالهویزه وارد شدند و تا حد ممکن در داخل آبراهها پیشروی کردند و سرانجام در ساعت 21:30 سوم اسفند ماه 1362، عملیات خیبر با رمز «یا رسول الله» آغاز شد. در مرحله اول، عملیات در منطقه قرارگاه نجف، قرارگاههای نصر و حدید موفق شدند و در محور الغدیر و القرنه هدفهای از پیش تعیینشده را تصرف کردند.
پاکسازی نشدن جزایر تا ساعت 3:30 بامداد مانع از آن شد که بعد از تصرف جزایر، نیروهای موج دوم بتوانند برای حمله به سوی طلاییه حرکت کنند. بنابراین در شب عملیات، الحاق انجام نشد و به همان دلیل، قرارگاه فتح که میبایست پس از پاکسازی جزیره به آن محور ملحق میشد با مشکل مواجه گشت و با وجود شکستن خط و رسیدن به نزدیکی محل الحاق به توقف مجبور شد و سرانجام، به دلیل حضور پرشمار نیروهای دشمن در محور طلاییه، به رغم اجرای چند حمله برای الحاق یگانها در دو محور طلاییه و جزیره، این مهم میسر نشد.
ارتش عراق پس از کشف هدفهای عملیات و محورهای اصلی تک، تلاش اصلیاش را ابتدا روی پاکسازی حوالی جادهی بصره ـ العماره، و پس از آن روی طلاییه متمرکز کرد؛ تمرکز شدید آتش دشمن در طاییه، که زمینی بسیار محدود را شامل میشد، فوقالعاده بود5.
چنان که حجتالاسلام میثمی در آن جا حاضر بود، گفت:
«هرکس در طلاییه ایستاد، اگر در کربلا هم بود، میایستاد»
ضرورت مقاومت در طلاییه به دلیل اهمیت این محور برای کل عملیات بود؛ چرا که در صورت الحاق و پاکسازی، عقبه خشکی به نیروهای خودی وصل میشد و عملیات در ابعاد جدیدی گسترش مییافت6. <ref>مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ از خرمشهر تا فاو، نوشته محمد درودیان، ص 24، تهران 1367</ref>
در محور زید، قرارگاه کربلا، موقعیتی به دست نیاورد و صبح عملیات، یگانهای عملکننده در این محور به عقب آمده؛ و در خط قبل از عملیات مستقر شدند. این وضعیت مانع از آن شد که یگانهای قرارگاه نجف بتوانند در محورهای القرنه و العزیر باقی بمانند؛ زیرا امکان پشتیبانیشان وجود نداشت و راه زمینی نیز هم چنان مسدود بود.
احداث 6 مورد قرارگاه تاکتیکی؛
احداث و ترمیم اسکله های شماره (1) و (2) در جزیره های مجنون. <ref>شناسنامه عملیاتهای دفاع مقدس، اداره کل روابط عمومی وزارت جهاد کشاورزی مرکز حفظ و نشر آثار دفاع مقدس، ص 47</ref>10
تلفات دشمن در این عملیات، بیش از 15000 نفر کشته و زخمی بودند و 1040 تن از نیروهای عراقی نیز اسیر شدند؛ که در میان آنان 35 افسر، 30 درجه دار، 873 سرباز و جیش البعثی و نیز 102 غیرنظامی از کشورهای مصر، سودان، در مراکش و سومالی مشاهده میشدند.
هم چنین 150 دستگاه تانک و نفربر و 200 دستگاه خودرو دشمن نیز منهدم شد.
مجموعاً 1180 کیلومتر مربع از منطقه عملیاتی آزاد شد؛ که 1000 کیلومتر مربع هور 140 کیلو متر مربع جزایر و 40 کیلومتر مربع از منطقه طلاییه را شامل میشد. هم چنین دسترسی به چاههای نفت منطقه نیز میسر شد11. <ref>عملیات خیبر، تصرف جزایر مجنون (طراحی، اجرا، نتایج و بازتابها)، مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، ص 32</ref>
عملیات خیبر و تصرف جزایر مجنون بازتاب وسیعی در رسانه هی گروهی غرب و منطقه داشت. زیرا این جزیرهها از مناطق استراتژیک عراق محسوب میشدند. در این رابطه روزنامه فایننشال تایمز درباره اهمیت جزایر مجنون نوشت:
«ذخایر نفتی جزایر مجنون را که حدود هفت میلیارد بشکه تخمین زده شده است، هفت سال پیش شرکت تیر و به راش برزیل کشف کرد. در ژانویه 1980 میلادی، 9 ماه پیش از آغاز جنگ خلیجفارس، یک پروژه عمرانی دو میلیارد دلاری برای آن تصویب شد؛ اما به سبب جنگ، کارهای این پروژه آغاز نشد. عراقیها پیشبینی کرده بودند که تولید اولیه از این منابع، روزانه 350 هزار بشکه نفت خواهد بود که به 700 هزار بشکه در روز افزایش خواهد یافت.<ref>خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران، گزارش و بازتابهای عملیات خیبر، 13/12/1362، ص 8</ref>.
همچنین شکست ارتش عراق در منطقه عملیاتی خیبر هراس قدرتهای جهانی، از جمله آمریکا را در پی داشت.
رادیو آمریکا دراینباره گفت:
«آمریکا پیروزی هیچ طرفی را خواستار نیست؛ و حل جنگ را از راه گفت و گو ترجیح میدهد؛ اما برخی از کارشناسان معتقدند که عراق روز به روز آسیب پذیرتر میشود و آمریکا در پی آن است که عراق جنگ را نبازد»<ref>خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران، نشریه گزارشهای ویژه، 27/11/1363، ص 13</ref> نبازد 13» هم چنین جورج بوش، معاون رئیسجمهور آمریکا در سخنان اش خطاب به کمیته روابط امریکا و اسراییل نگرانی عمیقیاش را از چشمانداز پیروزی ایران باز کرد: «در صورتی که ایران در این نبرد به پیروزی دست یابد، برآیند این تهدید نسبت به کشورها یحوزه ی خلیج فارس، تمامی منطقه، تا آن حدی عظیم بود که منطقه تاکنون شاهد آن بوده است »<ref>خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران، نشریه گزارشهای ویژه، 27/11/1363، ص 48</ref>14».
خبرگزاری یونایتد پرس نیز در تحلیلی گزارش داد:
عراق در ظاهر، به فلج کردن صادرات نفتی ایران از راه انجام حملات هوایی علیه کشتیها و ترمینال نفتی جزیرهی خارک قادر است.
عراق از نیروی هوایی بهتری نسبت به ایران برخوردارند و این نیرو را با موشکهای روسی و هم چنین پنج فروند جت فرانسوی سوپر اتاندارد مجهز به موشکهای اگزوست که در جریان جنگ جزایر فالکند بین آرژانتین و انگلیس موثر بودند، تقویت کردهاند.<ref>خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران، نشریه گزارشهای ویژه 40، 16/12/1362، ص 2</ref>15
با انجام عملیات خیبر، فشار اقتصادی زیادی نیز بر رژیم بعثی عراق وارد شد؛ به طوری که بقای این رژیم را در معرض تهدید جدی قرار داده بود.
زاید حیدر، سفیر رژیم عراق در کنیا در این زمینه گفت: «عراق برای ادامه جنگ با جمهوری اسلامی ایران مجبور است ماهانه یک میلیارد دلار هزینهی جنگی بپردازد.»<ref>خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران، نشریه گزارشهای ویژه، 9/12/1363، ص 22</ref>»16
عملیات خیبر، تأثیر بسزایی بر روند ادامه جنگ داشت و باعث شد تا که جنگ از حالت رکود پیشین خارج شود. <ref>[http://www.sajed.ir/detail/81210 وبگاه جامع دفاع مقدس - ساجد]</ref>
زیرنویسها:
== نتایج عملیات ==1 - عملیات خیبر که به آزادسازی منطقهای به وسعت 1000 کیلومترمربع در هور، 140 کیلومترمربع در خیبر، تصرف جزایر مجنون (طراحی، اجرا، نتایج و 40 کیلومترمربع در طلاییه انجامید، موجب افزایش عزم بینالمللی در جهت کنترل ایران بازتابها) مرکز مطالعات و جلوگیری از شکست عراق گردید؛ به گونهای که از تاریخ 3/تحقیقات جنگ، ص 12/1362 (زمان آغاز عملیات خیبر) تا تاریخ 30/7/1363 تعداد 474 طرح صلح از سوی 54 کشور مختلف جهان ارائه شد. شورای امنیت سازمان ملل نیز در تاریخ 11/3/1363 قطعنامه 552 خود را در خصوص پایان دادن به جنگ ایران و عراق تصویب نمود. این در حالی بود که هیچ یک از قطعنامه و طرحهای مذکور نظر ایران را تأمین نمیکرد.
هم چنین، در این عملیات 2 – همان جا، ص 13. 3 – همان جا، ص 16. 4 – مهندس دلگرم، یکی از فرماندهان پشتیبانی ـ مهندسی جنگ به اهمیت تأثیر تجهیزات دریایی و آبی ـ خاکی برای کسب نتایج مهم جهاد. 5 – پیشین 6 – مرکز مطالعات و حیاتی پی بردند و نیز سپاه پاسداران به یکی تحقیقات جنگ از ضرورتهای حساس و حیاتی در تکمیل و توسعه سازمان خودآگاه گردید خرمشهر تا فاو، نوشته محمد درودیان، ص 24، تهران 1367. 7 – همان جا. 8 – مرکز مطالعات و آن لزوم ایجاد تقویت و توسعه یگانهای دریایی برای انجام تحقیقات جنگ، دفترچه شماره 1، قرارگاه نجف (خاتم) حسین اردستانی، 8/12/1362، ص 104. 9 – همان جا، ص 241. 10 – شناسنامه عملیاتهای آبی ـ خاکی بوددفاع مقدس، اداره کل روابط عمومی وزارت جهاد کشاورزی مرکز حفظ و نشر آثار دفاع مقدس، ص 47. این رهیافت، قابلیت سپاه در انجام 11 – عملیات عبور از هور خیبر، تصرف جزایر مجنون (طراحی، اجرا، نتایج و رودخانههای بزرگ را توسعه داد بازتابها)، مرکز مطالعات و هسته اصلی عملیاتهای بدر، والفجر 8، کربلا 3، 4 تحقیقات جنگ، ص 32. 12 – خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران، گزارش و 5 بازتابهای عملیات خیبر، 13/12/1362، ص 8. 13 – خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران، نشریه گزارشهای ویژه، 27/11/1363، ص 13. 14 - خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران، نشریه گزارشهای ویژه، 27/11/1363، ص 48. 15 - خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران، نشریه گزارشهای ویژه 40، 16/12/1362، ص 2. 16 - خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران، نشریه گزارشهای ویژه، 9/12/1363، ص 22. توضیحات 1. پد: به پارکینگهایی میگفتند که در کنار جاده با ریختن خاک احداث میشد؛ تا نیروهای نظامی در آنجا مستقر شوند؛ و نیز زمینهای برای تشکیل نیروی دریایی سپاه پاسداران گردیدبه وسیله ضد هوایی از ورود هواپیماهای عراقی جلوگیری کنند؛ یا محل پارکینگ خودروهایی بود که با همدیگر تصادم نداشته باشند. 2. تاد: تاریخ، ادبیات و دایره المعارف
'''تلفات و ضایعات عراق در این عملیات به شرح ذیل میباشدhttp:'''//www.sajed.ir/detail/81210
* کشته و زخمی شدن حدود 15000 نفر.
* به اسارت درآمدن 1140 نفر.
* انهدام 150 تانک و نفربر و 200 خودرو.
* به غنیمت در آمدن 10 تانک و 60 کامیون.
* انهدام 21 تیپ به میزان 20 تا 100 درصد. <ref>[http://www.sajed.ir/cat/3558 وبگاه جامع دفاع مقدس - ساجد]</ref>
==پیامدها==
== پیامدها ==
درحالیکه رژیم بعث در باتلاق والفجر 5 و 6 دست و پا میزند، عملیات ویژه خیبر در منطقه هور آغاز میشود. رژیم بعث در اولین اطلاعیه خود اعلام میدارد که حمله ایرانیان دفع و آنها به عقب رانده شدهاند. با ادامه عملیات خیبر و آزادسازی قسمتهای وسیعی از اراضی تحت کنترل عراق به خصوص جاده بغداد ـ بصره و جزایر مجنون و انعکاس آن از رسانههای گروهی جهان، تبلیغات دروغین رژیم عراق آشکار میشود.
خبرگزاری یونایتدپرس در گزارشی به نقل از منابع نظامی لشگر لشکر اسلام اعلام میکند:
«نيروهاي ايران با گذشتن از موانع، ضمن تصرف بيش از ده روستا، رودخانههاي دجله و فرات و همچنين در چندين نقطه بزرگراه استراتژيك بصره ـ بغداد را كه پايتخت عراق را به خليج فارس متصل ميسازد. قطع كردهاند.»
روزنامه مساجرو چاپ ایتالیا:
«در اینکه رزمندگان ایران در جبهه به پیروزیهای چشمگیری دستیافتهاند شکی وجود ندارد و اکنون لشگر لشکر سوم عراق در منطقه بصره در خطر محاصره نیروهای ایرانی قرار گرفته است.
نیروی هوایی ایران در عملیات روزهای اخیر اعجاب همگان را برانگیخته و خلبانان هواپیماهای F-14 و... جمهوری اسلامی ایران به دفعات مواضع نیروهای عراق را مورد حمله قرار دادهاند، بدون اینکه دشمن قادر به عکسالعمل مؤثر باشد.
حامیان عراق، در پی عملیات خیبر، به چارهجویی میافتند و به ناچار سیل تسلیحات گوناگون را به سوی عراق سرازی میکنند. با اهدای هواپیماهای پیشرفته و موشکهای لیزری این امکان برای عراق فراهم میآید که جنگ را به خلیجفارس بکشاند و دامنه عملیات را در جزایر خارک و حمله به کشتیهای نفتکش و بازرگانی توسعه دهد.
رسانههای گروهی غرب ناگزیر اعتراف به توان رزمی قوای ایرانی میکنند و اظهار میدارند که در عملیات خیبر، هلیکوپترهای ترابری و قایقهای موتوری در امر ترابری و هواپیماهای نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران و هلیکوپترهای توپدار به نحوی مؤثر و دور از انتظار عمل نمودهاند. برخی از رسانههای گروهی نیز اعلام میکنند که جمهوری اسلامی ایران با تصرف جزایر مجنون ـ که میلیاردها بشکه نفت را در اختیار دارد ـ به خودی خود به غرامت خسارات جنگی دسترسی پیدا کرده است. <ref>[http://www.sajed.ir/detail/80804 وبگاه جامع دفاع مقدس - ساجد]</ref>
http://www.sajed.ir/detail/80804
شهدا و یادمانهای مرتبط با عملیات خیبر
عملیات خیبر در منطقه هورالهویزه طراحی و اجرا شد.
همزمان با عملیات خیبر یکی از محورهای اجرای تک فریب، ایستگاه حسینیه بود.
با توجه به اهمیت عملیات خیبر و تصرف جزایر مجنون توسط رزمندگان و نیز تأکید امام خمینی (ره) نسبت به حفظ جزایر مجنون، طرح احداث جاده سیدالشهدا (ع) در دستور کار قرارگاه حمزه و جهادسازندگی قرار گرفت.
جاده شهید شاه حسینی محور جنوبی عملیات خیبر بود.
در عملیات خیبر قرارگاه مرکزی هدایت عملیات در منطقه جفیر مستقر بود.
محورهایی از عملیات خیبر در شهرستان خرمشهر به اجرا درآمد.
ساخت پل خیبر در عملیات خیبر و حفظ جزایر مجنون نقش بسیاری داشت.
منطقه طلائیه یکی از محورهای مهم عملیاتهای خیبر بود.
در جریان عملیات خیبر به منظور فریب دشمن عملیات ایذایی والفجر 6 در تنگه چزابه و دشت چیلات صورت گرفت.
فرماندهان خودی برپایه آسیبپذیری دشمن در منطقه هورالهویزه، عملیاتهایی را در این منطقه اجرا کردند که عملیات خیبر از جمله این عملیاتها بود.
وقتی عملیات خیبر آغاز شد، شهید حمید باکری به عنوان معاون اول لشگر 31 عاشورا، به جزایر مجنون قدم نهاد و همان جا سفیر پیام «ارجعی الی ربک» یار را در آغوش کشید و در سن 28 سالگی و بر اثر ترکش خمپاره به گمشدگان مجنون پیوست.
http://sobh.org/web/Pages/Shohada/Shahid.aspx?Id=23
شهید سید حمید میر افضلی در عملیات خیبر در منطقه جزیره مجنون سوار بر ترک موتور حاج محمدابراهیم همت فرمانده وقت لشکر 27 محمد رسول ا... شد و هردو به سوی سرنوشتی به شیرینی عسل یعنی شهادت رفتند.
http://kerman.sajed.ir/index.php?option=com_content&view=article&id=19:1389-03-31-08-15-26&catid=16:1389-03-27-09-14-26&Itemid=26
شهید مجید زینالدین در پی شرکت در بسیاری از عملیاتها که آخرین آنها عملیات غرورآفرین خیبر بود ایثار و اخلاص خود را به اوج مراتب رساند و عاقبت به منزلگه مقصود شتافت و به همراه برادرش مهدی زینالدین بسوی دیار قرب الهی پر گشود و به جمع محفل عاشقان الله پیوستند.
http://www.navideshahed.com/fa/index.php?Page=definition&UID=259377
==خاطرات مرتبط با عملیات خیبر==
*سردار خیبر
== خاطرات عملیات ==
=== سردار خیبر ===
کسانی که داشتند از پشت به همّت نگاه میکردند فقط سایهای از او میدیدند. صبح بود، خورشید تازه طلوع کرده بود و البته طلوع را هیچ جا بهتر از یک دشت صاف نمیتوان دید. همّت پشت به دیگران ایستاده بود و بین آنها و خورشید حائل شده بود. نگاهش به دور دست خیره بود … مثل همیشه. همه در میان نور طلوع سایهای از بدن همّت را میدیدند. همّت برای بازرسی منطقه میرفت. ریشش را خاراند، دستش را به سمت جیب پیراهنش برد و سیگاری بیرون آورد. آتش زد… دود غلیظی بیرون داد. دفترچه و قلمش را به دست گرفت و رفت برای بازدید از منطقه عملیات…
شب شده است. همّت خسته از کار امروز حالا منتظر است تا قوایش برای پیشروی آماده شوند. قرص ماه کامل است و همّت گویی هر قدر بیشتر به ماه نگاه میکند نیازش به خواب کمتر میشود. بیسیم چی میرسد کنار ابراهیم همّتهمت. میگوید: کی شروع میکنیم به پیشروی سردار؟… همّت میگوید: همین حالا… و برمی خیزد…
بیابان وسیع سرزمینهای جنوب قدمهای رزمندگان را حس میکند. همّت راه میرود و بیسیم چی از او عقب نمیماند. همّت هر از چند گاهی به آسمان نگاه میکند. قرص ماه امشب طور دیگریست… حالا دیگر نگاه همّت بیشتر به سمت آسمان است تا به روی زمین… رزمندگان مشغول پیرویاند… آرام و ساکت… قطره اشکی بر گونه همّت میلغزد… بیسیم چی به صورت سردار نگاه میکند… ماه به پشت ابر میرود چرا که رزمندگان در میان دشت وسیع نباید دیده شوند!… ماه از پشت ابر بیرون میآید… چرا که رزمندگان برای عبور از رودخانه نیاز به نور مهتاب دارند!!… بیسیم چی در گوشی میگوید: ماه را ببینید!… امشب ماه هم با ماست!… همّت گریه میکند… نور ماه به اشکی که بر گونه همّت لغزیده میتابد و قطره اشک برق میزند…
جزیره مجنون. جزیره باتلاقی و صعبالعبور. فرمان از پشت جبهه جنگ اینطور رسیده است: جزیره باید حفظ شود…
امروز هفتمین روز است که رزمندهها میجنگند برای حفظ جزیره مجنون. نبرد سخت است. جوانان ایران یکی بعد از دیگری به کام مرگ میروند تا ایران بماند… همه به عشق همّت میجنگند. همه ابراهیم همّت همت را دوست دارند… امروز هفتمین روز عملیات خیبر است و همّت هفت روز است که نخوابیده. بچهها به عشق همّت و به عشق ایران میجنگند. صدای همّت از پشت بیسیم برایشان موجی از شور و هیجان میآفریند. دلاورانه میجنگند… با آغوش باز به کام مرگ میروند تا ایران بماند… هستیشان را فنا میکنند تا ایران بماند… دشمن اما سرسخت است… جزیره صعبالعبور است و راهها به بن بست ختم میشود. رزمندگان ایران در آب میجنگند و دشمن بر خشکی. روزگار بر همّت و یارانش تنگ شده است…
- چند دقیقه بخواب ابراهیم!… از پا میافتی! هفتروزه که نخوابیدی!
فریاد… مجنون … جزیره… گلوله و آتش و دود… حمله… طلیعه سعادت… سحر از افق …. برآید… برآید… برآید…
موتور همّت از روی تپه کوچکی گذشت. ناگهان در چند متریاش گلوله آتشینی فرود آمد. همّت به سمتی پرتاب شد و موتور به سمتی دیگر… دود که فرو نشست چند لکه خون روی زمین مانده بود و آن طرف تر جنازه بی سر محمد ابراهیم همّت همت … همّت جاویدان شد، باآن نگاهش که همیشه به دوردست بود و گویا چیزی میدید که ما نمیبینیم… http://www.sajed.ir/detail/81303
همّت جاویدان شد، باآن نگاهش که همیشه به دوردست بود و گویا چیزی میدید که ما نمیبینیم… <ref>[http://www.sajed.ir/detail/81303 وبگاه جامع دفاع مقدس - ساجد]</ref>
جهشی برای مهندسی جنگ
=== جهشی برای مهندسی جنگ ===
سردار احمدی میانجی:
اگر اکنون هم به نیروی دریایی یا هوایی ارتش بروید می بنید که در حد نگهداری است و کارهای جزئی پشتیبانی وجود دارد لذا در ابتدای جنگ مهندسی معنای به آن صورت نداشت و کم کم از سنگرسازی و خاکریز زدن و... شروع شد تا در بحث عملیات وارد شد و گروه تخریب و... به وجود آمدند.
در عملیات فتح المبین کار جدیدی در مهندسی صورت گرفت و آن این بود که برای حمله و غافلگیری دشمن حدود 10 لشگر لشکر نیاز بود اما ما 7 لشگر لشکر بیشتر نداشتیم برای همین از نقش مهندسی استفاده کردیم. <ref name="fars">[http://www.farsnews.com/newstext.php?nn=8707070869 خبرگزاری فارس]</ref>
=== نقش مهندسی در عملیات خیبر ===
حدود 30 در 90 کیلومتر از طلائیه تا شهدای چزابه باتلاق و نیزار است، عمق آب از نقطه صفر شروع میشد و حداکثر تا 2 متر میرسید، بعد هم نیزار شروع میشد که 6 کیلومتر آب و 6 کیلومتر نیزار بود.
جزایر مجنون، جزیره نیست بلکه منطقهای داخل آب و نیزار است که چاههای نفت عراق در آن وجود دارد که اکنون شرکتهای خارجی در چاههای نفت آن کار میکنند، آن موقع فرانسویها روی چاههای نفت آنجا کار میکردند و در آب جادههایی هم زده بودند.
لشگر لشکر عاشورا، شهید باکری و لشگر لشکر 8 نجف اصفهان، شهید کاظمی در اینجا مقاومت کردند که پاتک دشمن شدیداً شروع شد. نوک جزیره جنوبی مورد هجوم تانکها قرارگرفته بو د به طوری که عراقیها این جادهها را شکستند و فشار بسیار زیادی وارد کردند؛ ما باید بولدوزر فراهم میکردیم تا جلوی آب را بگیرد. حمید باکری و همت در اینجا شهید شدند و رزمندگانی هم از 2 لشگری لشکری که مقاومت میکردند شهید و اسیر شدند. بالأخره جزیره مجنون بعد از سه ماه مقاومت رزمندگان و پاتک هرشب دشمن تثبیت و حفظ گردید.<ref name="fars" />
=== رشد و تحول دانش مهندسی ===
اما در مهندسی این عملیات تحول عجیبی به وجود آمد: اول اینکه در عملیات با تمام مشکلات که کسی نباید میفهمید، کارخانجات اراک و تهران تصمیم گرفتند این پل 13 کیلومتری را بسازند که معروف به پل خیبر شد که 13 کیلومتر طول داشت. ما تا آن موقع پل معروف "پی. ام. پی " میزدیم که ساخت روسیه است و بعداً خودمان در جنگ ساختیم بنابراین جنگ و مهندسی نقش متقابل ارائه کردند به طوری که هم مهندسی به جنگ کمک بزرگی کرد، هم جنگ به رشد مهندسی چه از لحاظ نظامی و چه غیرنظامی کمک بسیار کرد.
وقتی بچهها آن جاده را زدند و به اهواز برگشتند نزدیک عید بود؛ مردم به راحتی زندگی میکردند و در پی خرید عید بودند اما به ما حالتی مانند اصحاب کهف که بعد از 300 سال وارد شهر شدند دست داد.
بعد از نصب جاده و پل امروزه جادههای بسیاری در جاده مجنون زدهاند و عملاً آن را خشک کردهاند اما هنوز طرف عراق مانند زمان جنگ نی زار و آب است.<ref name="fars" />
=== مهندسی جنگ در آب ===
اولین بحث برای ما در مهندسی این بود که چگونه در آب بجنگیم؟ بحث تحقیقات و مهندسی در جنگ به شدت شکل گرفت و بولدرزهایی ساخته شد که میتوانند در آب حرکت کند برای عبور دادن دستگاهها از باتلاق در دنیا روشهای زیادی وجود دارد و ما به بچهها گفتیم فکر کنید تا فرشی ارزان و سبک پیدا کنیم و از آن برای عبور از باتلاق استفاده کنیم. یکی از بچهها گفت: کرکره های مغازهها برای این کار مناسب است، برادران جهاد قطعات 30 سانتی آماده کردند که آنها را داخل هم میکردند تا در جاهای باتلاقی مورد استفاده قرار دهند. بعد فکر کردیم که چه کنیم.
بعد از جنگ نیز نقش مهندسی در سازندگی کشور حائز اهمیت است. همین حرکتها و همین افراد که در جنگ از سادهترین کارهایی شروع کردند (جاده زدن) امروزه بزرگترین بندرهای کشور را میسازند و طولانیترین و مهمترین خطوط انتقال آب، نفت، گاز و بزرگترین سدها و تونلها را میسازند.
بچههای جنگ در حال ساخت تونلی به طول 30 کیلومتر از میدان آزادی تا سد امیرکبیر هستند که سال 70 از بالای شهر لواسانات شروع شد و همچنین برای چند شهر مثل خمین و گلپایگان و قم 40 کیلومتر از بالای رودخانه دز تونل زده میشود به گلپایگان. سد کارون و کرخه را نیز آنها ساختهاند و یا در حال ساخت بزرگترین بندرها در بندرعباس و عسلویه هستند و آخرین کاری که توسط برادران رزمنده و برادران جنگ در حال انجام آن هستند ساخت 2 پالایشگاه به قیمت 2 میلیارد است (فاز 15 و 16) است.<ref name="fars" http:/>/www.farsnews.com/newstext.php?nn=8707070869
حرفی از آن هزاران!
=== حرفی از آن هزاران! ===
مهندس «بابا زاده» وقتی صحبت از طرحهای حاج بهروز میشود در توصیف فکرهای او میگوید: «افکار حاج بهروز، جرقه اولیه هر طرح بود. او محور اصلی و جهت دهنده فعالیتهای مهندسی ـ رزمی ما بود. حتی بسیاری از طرحها که توسط دیگران طراحی و اجرا شده است، باز احساس نیاز به آن طرحها را مهندس پورشريفي در بچهها به وجود آوردهاند.»
- طراحی سازه «فانوس دریای» رفلکتورهای حفاظ کشتیها در جنگ خلیجفارس. این سازهها و طرح مشابه آن «شناور خضر» برای ایجاد تردد مجازی در آبها ساخته شدند تا دشمن از شناسایی کشتیها و ترددهای حقیقی عاجز شود.
این موارد فقط بخش کوچکی از یادگارهای دوران جنگ حاج بهروز است. <ref>[http://www.engshahid.ir/Content/Content.aspx?Mode=1&PageCode=20444 www.engshahid.ir]</ref>
http://www.engshahid.ir/Content/Content.aspx?Mode=1&PageCode=20444
=== روی جاده سید الشهدا === با توجه به اهمیت عملیات خیبر و تصرف جزایر مجنون توسط رزمندگان اسلام و تاکید شدیدی که امام خمینی (ره) نسبت به حفظ جزایر مجنون و مناطق آزاد شده داشتند، برادران جهاد سازندگی دست به کار شدند و طرح احداث جاده سید الشهدا را ریختند. حاج بهروز در این طرح سمت فرماندهی اجرایی را نیز ـ به اصرار مهندس شهید، فرمانده لشگر لشکر 31 عاشورا، مهدی باکری ـ عهده دار شده بود.
حاج بهروز از همان هنگام که قطعات پل خیبر در زیر آتش سنگین دشمن در محل آن نصب میشد متوجه شد که پل خیبر با اینکه از نظر ایمنی در مقابل صدمات ناشی از انفجار و ترکش از طرحهای معمول دنیا، بسیار بهتر است ولی به صرفه نیست که تا مدت زیادی در محل باقی بماند. چرا که تعمیر آن هزینه بالایی را طلب میکرد. بنابراین فکر احداث جادهای در هور در اندیشهاش شکوفا شد؛ اما این کار با توجه به وضعیت خاص جغرافیایی هور چندان هم آسان نبود، مگر اینکه از روش خاص مهندسان مؤمن جهادگر استفاده میشد. استفاده از عنصر توکل، مثل فوم و فایبر گلاس در خیبر و خاک در جاده سیدالشهدا ضروری بود. توکل یکی از مصالحی است که در هیچ جای دنیا به هنگام طراحی و اجرا محاسبه نمیشود.
آب کم جو تشنگی آور به دست تا بجوشد آبت از بالا و پست
تشنگان گر آب جویند از جهان آب هم جوید به عالم تشنگـان
حاجی در این مجادله نمیدانست که درکدام سوی این مناظره و منازعه ایستاده است و حیرت زده در میان کشمکش درونی خود به دنبال جواب میگشت. نگران شهید شده نبود، چرا که دنیا را با اگر و مگر سپری نکرده بود که در حسرت کاشکی از مرگ فرار کند؛ اما دلواپس شهید نشدن بود. میترسید که دست فریبکار دنیا حاصل همه مجاهدتها و تلاشهای مؤمنانهاش را برباید و او راتهی دست کند.
حاج بهروز اینها را به خاطر آورد و لحظاتی مات و متحیر در فکر فرو رفت و برای رهایی از حیرت و سرگردانی به خدا پناه برد «الا به ذکر الله تطمئن القلوب» وقتی به خود آمد دلش آرام یافته بود.
وقتی که فلسفه مرگ و زندگی برایش حل شده است، اصلاً چه ربطی به او دارد که قسمتش زندگی است یا شهادت؟ اصلاً چه فرقی بین این دو تقدیر است؟ به خود گفت: آنچه به آدمی مربوط میشود این است که سرش را بیندازد پایین و به بندگیش بپردازد، بندگی به معنای عام. <ref>[ http://www.sajed.ir/detail/81275 وبگاه جامع دفاع مقدس - ساجد]</ref>
اوج از خود گذشتگی مریم رجوی برای آرمانهایش!!
=== اوج از خود گذشتگی مریم رجوی برای آرمانهایش!! ===
سروان فهمی الربیعی:
چندی بعد، فرماندهی احساس کرد که ضرورت دارد من از این جایگاه تغییر مکان بدهم. به همین دلیل، تلگرامی رسید که مضمون آن چنین بود:
سروان فهمی به منطقه شرق بصره و مشخصاً به نیروهای مقداد مقر لشگر لشکر یازده انتقال داده خواهد شد.
من با سید ابوترابی و برادران خداحافظی کرده، سفارش آنان را به برادران مسئول کردم.
در اردوگاه اسرای ایرانی، مخصوصاً اردوگاهی که افراد سپاه و بسیج در آنها بودند، صفات حسنهای وجود داشت. من معنی صبر و فداکاری را از آنان یاد گرفتم. آنجا واقعاً مدرسه بود. علیرغم فساد اجباری که حکومت بعث سعی در گسترش و پیاده کردن آن داشت، اسرا در کمین نشسته، در برابر هر پدیدهای از پدیدههای فساد، فولادین میایستادند. <ref>[http://www.sajed.ir/detail/81202 وبگاه جامع دفاع مقدس - سایت ساجد]</ref>==نگارخانه تصاویر==<gallery>
Image:(1).jpg
Image:(2).jpg
Image:(3).jpg
Image:(4).jpg
Image:(5).jpg
Image:(6).jpg
Image:(7).jpg
Image:(8).jpg
Image:(9).jpg
Image:(10).jpg
Image:(11).jpg
Image:(12).jpg
Image:(13).jpg
Image:(14).jpg
Image:(15).jpg
Image:(16).jpg
Image:(17).jpg
Image:(18).jpg
Image:(19).jpg
Image:(20).jpg
Image:(21).jpg
Image:(22).jpg
Image:(23).jpg
Image:(24).jpg
Image:(25).jpg
Image:(26).jpg
== شهدای مرتبط عملیات ==وقتی عملیات خیبر آغاز شد، شهید حمید باکری به عنوان معاون اول لشگر 31 عاشورا، به جزایر مجنون قدم نهاد و همان جا سفیر پیام «ارجعی الی ربک» یار را در آغوش کشید و در سن 28 سالگی و بر اثر ترکش خمپاره به گمشدگان مجنون پیوست. <ref>[http://sobh.org/web/Pages/Shohada/Shahid.aspx?Id=23 وبگاه صبح - www.sobh.org]</refgallery>
شهید سید حمید میر افضلی در عملیات خیبر در منطقه جزیره مجنون سوار بر ترک موتور حاج محمدابراهیم همت فرمانده وقت لشگر 27 محمد رسول ا... شد و هردو به سوی سرنوشتی به شیرینی عسل یعنی شهادت رفتند. <ref>[http://kerman.sajed.ir/index.php?option=com_content&view=article&id=19:1389-03-31-08-15-26&catid=16:1389-03-27-09-14-26&Itemid=26 سایت جامع دفاع مقدس کرمان]</ref> شهید مجید زینالدین در پی شرکت در بسیاری از عملیاتها که آخرین آنها عملیات غرورآفرین خیبر بود ایثار و اخلاص خود را به اوج مراتب رساند و عاقبت به منزلگه مقصود شتافت و به همراه برادرش مهدی زینالدین بسوی دیار قرب الهی پر گشود و به جمع محفل عاشقان الله پیوستند. <ref>[http://www.navideshahed.com/fa/index.php?Page=definition&UID=259377 پایگاه اطلاع رسانی فرهنگ ایثار و شهادت - نوید شاهد]</ref> == یادمانهای مرتبط عملیات ==عملیات خیبر در منطقه هورالهویزه طراحی و اجرا شد. همزمان با عملیات خیبر یکی از محورهای اجرای تک فریب، ایستگاه حسینیه بود. با توجه به اهمیت عملیات خیبر و تصرف جزایر مجنون توسط رزمندگان و نیز تأکید امام خمینی (ره) نسبت به حفظ جزایر مجنون، طرح احداث جاده سیدالشهدا (ع) در دستور کار قرارگاه حمزه و جهادسازندگی قرار گرفت. جاده شهید شاه حسینی محور جنوبی عملیات خیبر بود. در عملیات خیبر قرارگاه مرکزی هدایت عملیات در منطقه جفیر مستقر بود. محورهایی از عملیات خیبر در شهرستان خرمشهر به اجرا درآمد. ساخت پل خیبر در عملیات خیبر و حفظ جزایر مجنون نقش بسیاری داشت. منطقه طلائیه یکی از محورهای مهم عملیاتهای خیبر بود. در جریان عملیات خیبر به منظور فریب دشمن عملیات ایذایی والفجر 6 در تنگه چزابه و دشت چیلات صورت گرفت. فرماندهان خودی برپایه آسیبپذیری دشمن در منطقه هورالهویزه، عملیاتهایی را در این منطقه اجرا کردند که عملیات خیبر از جمله این عملیاتها بود. == منابع پانویس==
<references/>
== ردهها ==
{{ترتیبپیشفرض:خیبر}}
[[رده: عملیاتهای سال 1362]]
[[رده: عملیات های جنوب غرب کشور]]
[[رده: عملیات های مرزی (گستره عملیات هم در داخل و هم خارج از مرز بوده است)]]
[[رده: عملیات های مشترک سپاه و ارتش]]
[[رده: عملیات های با استعداد چند تیپ و لشگر]]
[[رده: منجر به پیروزی نظامی]]
[[رده: عملیات های زمینی]]