[[پرونده:کارون 4.jpg|450px|thumb|left|رودخانه کارون]]
[[رودخانه کارون]] به طول 850 کیلومتر طولانیترین رودخانه ایران است و یکی از عوارض و موانع طبیعی بسیار مهم و استراتژیک [[خوزستان]] به شمار میآيد. سرچمشه شاخههای اصلی کارون (ارمند و بازفت) و چشمه دیمه، [[زردکوه بختیاری]] در استان [[چهارمحال و بختیاری]] است ولی شاخههای فرعی آن از کوههای مختلف سرچشمه میگیرد؛ مانند [[خرسان]] از [[دنا]] در استان [[کهگیلویه و بویراحمد]] و [[دز]] از ارتفاعات [[لرستان]]. این رود، پس از عبور از مناطق کوهستانی و پر پیچ و خم، در منطقهای به نام [[گتوند]] وارد دشت خوزستان میشود رود کارون در شمال [[شوشتر]] به دو شاخه تقسیم میشود که در جنوب شوشتر به یکدیگر متصل میشوند. مهمترین شاخه فرعی کارون، رود دز است که در شمال [[اهواز ]] به کارون ملحق میشود.
رود کارون در مرز ایران و عراق، به [[اروندرود]] پیوسته و روانه [[خلیج فارس]] میشود. پیچ و خمهای موجود در سر راه این رود، خوزستان را به جلگهای بینظیر تبدیل کرده است. سدهای مختلفی بر روی این رودخانه ساخته شده است که مهمترین آنها، سدهای کارون 1، کارون 3، کارون 4، [[مسجد سلیمان]] و در پایینتر، سدهای گتوند علیا و سد تنظیمی گتوند است. روزانه بیست هزار متر مکعب آب رودخانه کرخه از کانالی معروف به [[کانال شهید چمران]] به رودخاته کارون منتقل میشود. کارون اکنون مانند سابق پر آب نیست. و قابلیت کشتیرانی ندارد. کارون از خرمشهر تا هواز 180 کیلومتر طول دارد و به کارون سفلی موسوم است.
این رود در گذشته از 4 کیلومتری شمال اروندرود مستقیم به خلیج فارس میریخت اما با حفر کانال عضدی در خرمشهر و در زمان [[عضدالدوله دیلمی]] (372 ـ 324 ق) این رود به دو شعبه تقسیم شد. یک شعبه به نام [[بهمنشیر]] در [[شمال آبادان]] که به موازات اروندرود به خلیج فارس میپیوندد و شعبه دیگر به همان نام کارون که به کانال عضدی نیز معروف است و از جنوب خرمشهر به اروندرود میریزد. این رودخانه دارای عرضی متغیر است به گونهای که در پارهای نقاط فاصلهی دو ساحل کارون حدود 150 متر است؛ حال آنکه در دیگر مناطق، این فاصله بین 200 تا 250 متر میباشد.
ارتش عراق با آغاز جنگ به علت ناتوانی در عبور از اروندرود و نیز دشواری عبور از سد مدافعان خرمشهر، علمیات اشغال آبادان را با عبور از رودخاته کارون در منطقه مارد و سپس پیشروی به سوی بهمنشیر طراحی نمود. بر این اساس [[تیپ 6]] [[لشگر 3 زرهی ارتش عراق]] در تاریخ 19/7/1359 با ایجاد پل شناور در منطقه مارد ضمن عبور از کارون، محاصره آبادان را تکمیل کرد و سپس برای تقویت نیروهای خود و سپس گسترش منطقه تصرف شده در شرق کارون، در منطقه قصبه پل دیگری بر روی کارون نصب کرد. با سقوط خرمشهر در تاریخ 4/8/1359 و انهدام پل خرمشهر بر روی کارون، این رودخانه به عنوان یک مانع طبیعی بین نیروهای خودی در آبادان و نیروهای دشمن در خرمشهر اهمیت یافت.
=== یادمان شهدای شرق کارون ===
رود کارون با طول 855 کیلومتر، طولانیترین رود ایران است. کارون بین خرمشهر تا اهواز 180 کیلومتر طول دارد و به [[کارون سفلی]] موسوم میباشد. این رود در 4 کیلومتری اروندرود به دو شعبه تقسیم میشود: یک شعبه به نام بهمنشیر در شمال آبادان و به موازات اروندرود جاری است که به خلیج فارس میپیوندد. شعبه دیگر به همان نام کارون – که به کانال عضدی نیز معروف است- در جنوب خرمشهر جریان دارد و به اروندرود میریزد.
== عملیاتهای مرتبط ==