ویرایش‌ها

جمهوری اسلامی ایران برای پاسخ گویی به بمباران و موشک باران مناطق مسکونی شهرها و احقاق حقوق خود در مجامع بین‌المللی، با تغییر منطقه عملیاتی از جنوب به غرب، در صدد برآمد تا قدرت رزمندگان اسلامی را بار دیگر به جهانیان نشان دهد. بدین منظور عملیات گسترده‌ای در غرب کشور در دشت‌های سلیمانیه عراق هم‌زمان با مبعث رسول اکرم (ص) به نام والفجر 10، آغاز شد.

عملیاتی برای ناکامی دشمن در جنگ شهرها

منطقه حلبچه و خرمال، اگرچه از گذشته مورد توجه طراحان نظامی سپاه پاسداران بود و هر از چند گاهی در مقاطع مختلف جنگ مورد بررسی آنان واقع می‌شد، لیکن با توجه به این که تلاش اصلی همواره در جبهه جنوب صورت می‌گرفت، انجام عملیات در منطقه مذکور هیچ گاه به طور جدی مطرح نمی‌گردید. به دنبال اصلی شدن جنگ در جبهه شمالی ـ که در پی پیدایش مشکلات و معضلات بسیار بر سر راه انجام عملیات در جبهه جنوبی ایجاد شد ـ و نیز توقف عملیات در منطقه بیت‌المقدس 2، توجه بیشتری به منطقه حلبچه مبذول گردید. طراحی عملیات والفجر 10 در حالی انجام شد که دشمن اگر چه منطقه عملیاتی بیت‌المقدس 2 ـ را به دلیل احتمال هجوم قوای ایران ـ مسدود نموده بود، لیکن تهاجم اصلی را در جبهه جنوب محتمل می‌دانست. به این ترتیب عملیات بزرگ سال 66 در منطقه عمومی حلبچه طراحی و اجرا شد.

در این عملیات، علاوه بر اهداف سیاسی، سه هدف عمده نظامی مورد نظر بود:

منطقه عمومی حلبچه به جز در غرب و شمال که دریاچه سد دربندیخان در آن واقع است، توسط ارتفاعات بلند و صعب‌العبوری محصور شده است که هر یک از این ارتفاعات از اهمیت زیادی برخوردار است؛ به طوری که بالامبو و شاخ آن بر دریاچه دربندیخان و دشت و ارتفاعات تمورژنان مسلط است. شاخ تمورژنان نیز بر شاخ شمیران، سد دربندیخان، تونل جاده سلیمانیه ـ بغداد تسلط دارد. علاوه بر ارتفاعات فوق‌الذکر، می‌توان از ارتفاعات و ناهمواری‌های دیگر منطقه نام برد که مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از: ارتفاعات پرونیه، توانیر، پنج قله، شینه روی، تپه چناره، سه تپه، خورنوازان، تپه هانی قول، تپه سزام و شاخ دارزین. هم چنین شیارهای موجود در منطقه نقش موثری در اختفاء نیروهای خودی داشته و بعضاً به عنوان معابر وصولی مورد استفاده قرار گرفته‌اند. از جمله این شیارها می‌توان از دره گلان، شیار زلم، شیار سورمر، شیار سازان، دره خورنوازان، شیار بالای روستای خورد و شیار وشکنام نام برد.

منطقه عملیاتی، تحت مسئولیت سپاه یکم عراق قرار داشت. پدافند این منطقه قبلاً بر عهده نیروهای جاش (مزدوران کرد عراقی) بود و آن‌ها علاوه بر حفظ خطوط پدافندی، مأموریت مقابله با کردهای معارض را نیز بر عهده داشتند. با شروع فعالیت‌هایی همچون آماده سازی زمین، تردد خودروها و ... از سوی قوای خودی در این منطقه، دشمن نیز به اقداماتی از قبیل جایگزینی نیروهای نظامی با جاش ها، تقویت منطقه با تیپ‌های جدید و ... مبادرت ورزید. در مجموع یگان‌هایی که از قبل و نیز در جریان عملیات در منطقه حضور یافتند، عبارت بودند از:

قرارگاه خاتم‌الانبیاء (ص) به عنوان قرارگاه مرکزی عمل می‌کرد.

به علت وجود ارتفاعات سرکوب سورن در شرق منطقه عملیاتی و دریاچه دربندیخان در غرب آن، در حد فاصل انتهای شمال شرقی دریاچه تا ارتفاعات سورن تنگه ای به عرض 10 کیلومتر ایجاد شده است که در مباحث طرح مانور، تضمین موفقیت عملیات را در گرو انسداد این تنگه با الحاق از دو محور می‌دانستند. این عمل می‌بایست در محور شمال از مله خور به طرف خرمال و در محور جنوبی از غرب بالامبو در امتداد تمورژنان با تصرف سرپل احتمالی در کمر دریاچه و سرانجام الحاق دو بازو در تنگه و محاصره دشمن انجام می‌شد.

به منظور تحقق طرح مانور یادشده، قرارگاه قدس در محور شمالی مأمور بستن تنگه و تصرف پل گردکو (عقبه اصلی دشمن به کل منطقه) شد. قرارگاه فتح در محور جنوبی می‌بایست ضمن تصرف بالامبو و تمورژنان با تأمین سرپل در کمردریاچه، برای مقابله با حرکت احتمالی دشمن، با احداث پل از آمادگی لازم برخوردار باشد. قرارگاه ثامن‌الائمه (ع) نیز در محور میانی مأمور شد تا در منطقه گوزیل ـ دشت سازان به طرف حلبچه پیشروی کند و در مرحله دوم جاده بیاره – طویله – نوسود را تصرف و آزاد نماید. هم چنین، قرارگاه رمضان مأموریت یافت علاوه بر فعالیت‌های شناسایی، با مشارکت تیپ 75 ظفر و کردهای معارض ضمن تصرف شهر، توپخانه دشمن را منهدم سازد.

عملیات در ساعت 2 بامداد 24/12/1366 با رمز مبارک یا محمد ابن عبدالله (ص) آغاز شد. سرعت عمل یگان‌ها به گونه ای بود که اغلب آن‌ها توانستند تمامی اهداف خود در مرحله اول را به تصرف در آوردند. به غیر از واکنش دشمن در شاخ سورمر و شاخ شمیران تحرک دیگری از نیروهای عراقی مشاهده نشده و تعداد زیادی از آن‌ها که در خواب بودند، کشته و اسیر شدند. رزمندگان اسلام پس از عبور از موانع سخت و ایذایی دشمن موفق شدند حدود 20 روستا واقع در شمال و جنوب و غرب شهر خرمال را آزاد نمایند. رزمندگان روز بعد نیز توانستند مقاومت نیروهای دشمن را در هم شکسته و پیروزمندانه وارد شهر خرمال عراق شده و شهر را کاملاً پاک‌سازی نمایند. در دروازه شهر گروهی از مردم به استقبال رزمندگان اسلام آمدند.

بعد از ظهر چهارشنبه 26/12/1366، دلیرمردان سپاه با پیشروی در غرب شهر خرمال، روستاهای تپه کالاری، حاجی رقه، تپه توکه، کپه کول و ... را توانستند، آغاز کنند. با آزاد سازی این روستاها ارتباط شمال و جنوب استان سلیمانیه قطع شد و شهر مهم دوجیله و بیش از 20 روستای اطراف آن آزاد شد.

در بامداد پنج شنبه 27/12/1366، آغاز و پس از عبور از رودخانه‌های خروشان سیران، زیمکان و آب لیله، مواضع، پایگاه و استحکامات دشمن را در سلسله ارتفاعات بالمبو و گزیل و بیش از 24 ارتفاع دیگر در جنوب استان سلیمانیه عراق در هم کوبیدند و بر بیش از 90 روستای منطقه عمومی حلبچه تسلط پیدا کردند و روستاهای حد فاصل شهر دوجیله و دریاچه دربندیخان عراق آزاد شد و نیروی دریایی سپاه با استقرار در شرق دریاچه، تحرکات دشمن در آن سوی دریاچه را زیر نظر گرفت و پیشروی به سوی شهر حلبچه از چندین جناح ادامه، و این شهر به محاصره در آمد و سرانجام رزم‌آوران اسلام موفق شدند، در زیر بمباران‌های شدید هوایی و شیمیایی دشمن، شهر 70 هزار نفری حلبچه را آزاد نمایند.

این مرحله از نیمه شب پنج شنبه 27/12/1366، آغاز و رزمندگان اسلام، پس از تثبیت مناطق آزاد شده، موفق شدند شهر مرزی و کردنشین نوسود را که بیش از 7 سال زیر سلطه دشمن قرار داشت و بغداد آن را به عنوان پایگاهی برای ضد انقلابیون و منافقین وابسته تبدیل کرده بود، از تیررس دشمن خارج سازند. با استقرار کامل نیروها در شهر نوسود موفق شدند دو شهر نظامی طویله و بیاره و بیش از 8 روستای اطراف آن در نزدیکی نوار مرزی را آزاد کنند.

مرحله پنجم در شب چهارشنبه 3/1/1366 آغاز و حماسه آفرینان بسیجی و پاسدار، به دشمن حمله کردند تا به جنایت بعثی‌ها در بمباران شیمیایی شهر حلبچه پاسخ گویند. در این عملیات که در محور خرمال به سید صادق در استان سلیمانیه انجام شد، 19 ارتفاع حساس منطقه، از جمله ارتفاعات 1058 (وربشن) مشرف بر شهر سید صادق و چندین روستای دیگر استان سلیمانیه آزاد شد.

- آزاد سازی منطقه ای به وسعت حدود 1200 کیلومتر مربع شامل شهرهای حلبچه، خرمال، بیاره، طویله و هم چنین نوسود از شهرهای ایران.

پیام امام خمینی (ره) به مناسبت عملیات والفجر 10

«رژیم عراق به دنبال این شکست با اتخاذ سیاست زمین سوخته، مناطق مسکونی و تأسیسات اقتصادی شهرها و روستاهای منطقه به ویژه خرمال و حلبچه را هدف بمباران هوایی شدید خود قرار داده است.»

«رزمندگان اسلام با انجام این عملیّات، علی‌رغم هیاهوی جهانی ثابت کردند که هرگاه اراده کنند سخت‌ترین ضربات را بر پیکر ارتش بعثی عراق وارد کرده و ابتکار عمل را همچنان در جبهه‌های نبرد در دست خواهند داشت. جمهوری اسلامی ایران اینک که دشمن در جبهه‌های جنگ در اوج ذلّت است، یک بار دیگر تأکید می‌کند که هیچ‌گونه چشم داشتی به خاک عراق ندارد. اما سلسله عملیّات رزمندگان اسلام به منظور تنبیه متجاوز و احقاق حقوق مردم ایران و پاسخگویی به جنایات دشمن در حمله به شهرها با صلابت و قدرت تمام در سراسر جبهه‌های جنگ و در عمق خاک عراق ادامه خواهد یافت.»

«اهمیت بسیار بالای نظامی این عملیات در این است که رزمندگان ما با عبور از ارتفاعات صعب‌العبور به دشت رسیدند و منطقه را از وجود ارتش مزدور عراق پاک‌سازی کردند. عملیات والفجر 10 و پیروزی چشمگیر آن یکی از بزرگ‌ترین الطاف الهی است که به وسیلة رزمندگان سپاه پاسداران و بسیج و پشتیبانی ارتش و هوانیروز انجام گرفت و در تاریخ جنگ تحمیلی چنین عملیاتی را کمتر می‌توان یافت.

«ما چون حسن نیتی در آن‌هایی که مسئولان پیگیری راه حل ختم جنگ با معرفی متجاوز از طریق شورای امنیت بودند ندیدیم، عملیات والفجر 10 را آغاز کردیم. این اولین عملیات جمهوری اسلامی ایران بود که با وجود مردم این منطقه، در شهر صورت گرفت و بخش مسکونی قابل توجهی از عراق تصرف شد و از این جهت که مردم یک شهر تصرف شده کاملاً وفادار به نیروهای فاتح بوده و از آنان کاملاً رضایت داشتند، بی‌نظیر و کم‌نظیر است. جالب اینکه این چند شهر در تمام مدت جنگ در معرض برد توپخانة اسلامی ایران بوده‌اند و همین روزهای آخر صدام ادعا کرده بود که ایران با توپخانه این شهرها را مورد حمله قرار داده است.»

«با عملیات والفجر 10 دریچة جدیدی برای وارد آوردن ضربات مهلک بر قوای دشمن بعثی در این منطقه گشوده شده است. عملیات والفجر 10 ضربة نظامی دیگری به دشمن وارد کرد و ابعاد وسیع و گسترده و عظمت این حادثه آنقدر بزرگ بود که دنیا از حیرت به سکوت واداشته شد... جبهه گشوده شدة جدید، پس از جبهه‌های بغداد و بصره، سومین جبهه مهم است.»

رهبر معظم انقلاب اسلامی:

«رژیم بعثی عراق به قدری ظالم و سفاک است که مردم کشور خود را، که حتی در میان آن‌ها تعدادی از نظامیان فراری ارتش شکست خوردة عراق هم مخفی شده‌اند، بمباران شیمیایی می‌کند. دنیا نباید در مقابل این عمل فجیع ساکت بماند و چنانچه سازمان‌های بین‌المللی در مقابل مسئله عکس‌العمل نشان ندهند، آبروی خود را در مقابل ملت عراق از بین می‌برند.»

«بمباران شیمیایی حلبچه به خاطر استقبالی که مردم این شهر از نیروهای ایرانی به عمل آوردند، انجام شد و این عمل او (صدام) محکمه‌ای خواهد شد که قدرتمندان جهان را به محاکمه بکشد. اگر در ماجرای بمباران شیمیایی سال قبل که توسط کارشناسان سازمان ملل نیز تأیید شد، تنبیهی برای صدام در نظر گرفته شده بود، فاجعة حاضر به وجود نمی‌آمد.»

«طبیعت کار نشان می‌دهد که این کار جز از یک جنایتکار حرفه‌ای و خون‌خوار و بدتر از وحشی که در جنایت روی هیتلر را سفید کرده است، یعنی صدام بر نمی‌آید.»

وزارت خارجه آمریکا برای سرپوش گذاشتن بر جنایت حلبچه، اعلام می‌کند که جمهوری اسلامی ایران هم از گلوله‌های شیمیایی توپ استفاده کرده است. در این باره شورای امنیت نیز با سکوت مرگبار، خود را با عاملین جنایت هماهنگ می‌کند.

ضمن محکوم نمودن سهل‌انگاری و سکوت شورای امنیت و سکوت اخیر شورای امنیت در قبال جنایت رژیم عراق نشان داد که آن‌ها در توطئه‌ای که علیه ما در هفته‌های اخیر در حمله به شهرها و کاربرد گستردة سلاح شیمیایی طراحی شده، ارتباط و شرکت داشته‌اند و این به خوبی از سکوت آن‌ها پیداست.

«حملات رژیم عراق به مردم غیرنظامی یک اقدام مجزا نیست، بلکه بار دیگر از سوی آمریکا برای فشار آوردن به ایران مورد استفاده قرار گرفته است.»

«این کشور نگرانی خود را از کاربرد سلاح شیمیایی توسط رژیم عراق و نیز تجاوزات این رژیم به حقوق بشر اعلام می‌کند.»

«عراق نخستین رژیمی است که غیرنظامیان خود را با سلاح شیمیایی بمباران کرده است.»

«تنها راه جلوگیری از ادامة استفاده رژیم عراق از سلاح شیمیایی، اقدامات اساسی مجامع بین‌المللی خواهد بود.»

روز سه‌شنبه 23 فروردین سال 1367 یک مقام بلندپایة عراقی در ملاقات با خاویر پرزدکوئیار، دبیرکل سازمان ملل، رسماً به استفاده از سلاح شیمیایی اعتراف می‌کند، ولی برای کم کردن جرم و تبلیغات منفی علیه عراق، مدعی می‌شود که چنانچه ایران دست از استفاده از این سلاح ممنوعه بردارد، عراق هم به استفاده از آن خاتمه خواهد داد. ویسام الزّهاوی، معاون وزیر خارجة عراق در پاسخ خبرنگاران می‌خواهد که بین ایران و عراق قراردادی مبنی بر عدم استفاده از سلاح شیمیایی بسته شود.

در روز دهم فروردین سه فروند موشک عراق، اصفهان را هدف قرار می‌دهند که عده‌ای شهید، مجروح و تعدادی از خانه‌های مسکونی منهدم می‌شوند. در حالی که جنگ شهرها همچنان ادامه دارد، در روز پنج‌شنبه 18 فروردین سال 67 خلبانان نیروی هوایی در یک عملیات بی‌نظیر با عبور از شبکه‌های پیچیدة دفاعی رادار عراق، در ساعت 06/5 دقیقة صبح اهداف اقتصادی و نظامی بغداد را درهم می‌کوبند. چند فروند دیگر از جنگنده‌های ایران ده دقیقه بعد از این حمله، اهداف مهم از جمله پادگان خافاجی را مورد تهاجم قرار می‌دهند و پس از وارد آوردن خسارات فراوان، همگی سالم به پایگاه‌های خود باز می‌گردند.

«عملیات امروز خلبانان قهرمان نیروی هوایی، در نوع خود کم‌نظیر و به لحاظ نظامی بسیار با ارزش است. کارشناسان نظامی خارجی که در بغداد حضور دارند و در تجهیز سیستم پیچیدة رادار و ضدهوایی شهر بغداد، رژیم عراق را یاری کرده‌اند، به خوبی از اهمیت عملیات برون مرزی خلبانان ما روی شهر بغداد آگاه هستند و مسلماً این عملیات شجاعانه موجب حیرت و تعجب آن‌ها شده است.»

با حملة موشکی دشمن در صبح روز دوشنبه 22 فروردین ماه، 16 تن از شهروندان تهرانی از جمله چند کودک که در حال بازی بودند، به شهادت می‌رسند. در همین روز اصفهان نیز هدف حملات موشکی قرار می‌گیرد. مردم مسلمان و صبور ایران اسلامی، هر بار پس از حملات عراق به شهرها، به کمک آسیب دیدگان می‌شتابند و با فداکاری خود، تلفات را به حداقل می‌رسانند.

«من و یکی دیگر از ساکنان محل، خود شاهد بودیم که جنازة تکه تکه شدة سه کودک هشت ساله را به داخل آمبولانس حمل کردند. این‌ها کودکانی بودند که باید در فصل بهار بوی گل به مشامشان می‌رسید، ولی صدام جنایتکار ریه‌های این کودکان را با دود و غبار پر کرد و چهره‌های معصومشان را با سرخی خونشان آغشته کرد.»

وی روحیه مردم اطراف محل اصابت موشک را بسیار بالا توصیف می‌کند و می‌افزاید: «این‌ها همه نشانی از مقاومت و ایثارگری مردم ماست. جنگ شهرها به عنوان یک اهرم فشار برای تسلیم شدن مردم ما در مقابل استکبار جهانی است. مقاومت مردم باعث شده بود که حملات دشمن پس از مدتی قطع شود. ما بارها شاهد جنایت دشمن و مقاومت خود بوده‌ایم.»

«تحقیقاً آمریکا و شوروی در این توطئه ـ که با سایر برنامه‌ها مانند مسائل شورای امنیت، بمباران شیمیایی و تبلیغات آن‌ها هماهنگ می‌باشد ـ شریک هستند و آن‌ها این برنامه‌ریزی را برای ترساندن ملت ایران اجرا می‌کنند. مقدار موشکی که در اختیار عراق گذاشته‌اند، در هیچ عُرف نظامی و بین‌المللی نمی‌گنجد و این مسأله بی‌سابقه است و ما از این جریان خوشحال نیستیم. عکس‌هایی که از بغداد گرفته‌ایم، نشان می‌دهند که ضربات موشکی ایران تا چه حد برای عراق سنگین است. انفجار موشک‌های ایران در بغداد، پنج برابر موشک‌های عراق خسارت وارد می‌آورد و اکنون متأسفانه بصره و سایر شهرهای عراق که در برد ما هستند، به ویرانه تبدیل شده‌اند.»

http://www.sajed.ir/cat/4074

خاطرات

روز شنبه مورخ 22/ 12/ 66 بچه های گردان علی بن ابی طالب(ع) از لشکر 8 نجف ناهار را در موقعیت مهدی (عج) صرف کردند. برای آخرین بار فرمانده گردان شهید علی اربابی ما را نسبت به نقشه عملیات آماده نمود. در آنجا جمله ای گفت که من بعد از گذشت ده سال اهمیت سخنش را درک نمودم. او گفت: جنگ بالاخره تمام می‌شود و کسانی بازنده خواهند بود که به جبهه آمده باشند ولی شهید نشده باشند و گرفتار مکر و فریب دنیا باشند. حدود ساعت 5/4 بعد از ظهر سوار تویوتا روانه اسکله کنار رودخانه سیروان. شدیم در آنجا وضو گرفتیم. بچه‌ها برای آخرین بار با هم خداحافظی کردند و سوار قایق شدند. ساعتی روی آب بودیم. با فرا رسیدن وقت مغرب به دستور نماز را داخل قایق خواندیم دقایقی بعد قایق‌ها خاموش شدند و مسافتی را با پارو زدن به جلو حرکت کردیم تا اینکه قایق‌ها در ساحل رودخانه متوقف شدند. آهسته و بدون سر و صدا پیاده شدیم. پس از حدود نیم ساعت توجیه و آخرین هماهنگی‌های لازم، حرکت پیاده گردان به سوی مواضع دشمن آغاز شد.