جنگل املدبس
منطقه تپه شنی و جنگلی امالدبس حد فاصل مزارع کشاورزی شمال رودخانه کرخه، بستان و جنوب کوههای میشداغ قرار دارد و از شرق به تپه ماهورهای چزابه در نزیکی مرز عراق منتهی میشود. فاصله زمینی جنوبیترین نقطه منطقه تا شهر بستان ، تقریباً ۵ کیلومتر و تا شهر سوسنگرد ۴۰ کیلومتر است.
قدم به امالدِبِس که میگذاری با عبور از تپههای سراسر رملی آنجا، درونت خنک میشود از رطوبت نهفته در زیر آن. خلاصه همه زیباییها در نسیم پر از سایه سار درختان جنگلی با غلت خوردن در تلهای شنی از صافی ذهنت عبور میکند.
گویی اینجا تکهای از ایران فراموش شده است که بعد از آن همه تاثیر در جنگ بیامان سربازان ایرانی در نبردی ماندگار به نام دفاع مقدس با دشمن متجاوز، چشم انتظار توجه بیکران مسئولان امر است.
از میدان سه راه خرمشهر پس از ترک اهواز به سمت جنوب غربی در مسیر شهرهای حمیدیه، سوسنگرد، و بستان قرار میگیری. در سوسنگرد مسیر دوتا میشود. جادهای که تو را در مسیر شهرهای هویزه و رفیع قرار میدهد و جاده دیگری که تو را به سمت بستان، دهلاویه، چزابه و فکّه هدایت میکند.
به روستای بردیه رسیدید سمت راست جاده مضیف زیبایی که سلیقه خوبی در ساخت آن به کار رفته است نظر تو را جلب میکند. از این روستا که گذر کردی دهلاویه جلوی راه تو است و از آنجا به الوان و عبدالخان و شوش هم میتوانی بروی. فاصله زمینی جنوبیترین نقطه منطقه تا شهر بستان ، تقریبا ۵ کیلومتر و تا شهر سوسنگر ۴۰ کیلومتر میباشد. مقصد ما منطقه شکار ممنوع امالدبس و میشداغ است. منطقه وسیع آنجا مانع از آن میشود تا همه منطقه را ببینیم. از محلیها درباره وجه تسمیه امالدبس میپرسم که میگویند معنی آن مادر شیره خرما میشود.
اینجا روزگاری مسیر حرکت رزمندگانی بود که برای دفاع از مرزهای ایرانی با انواع ادوات نظامی خود از جان میگذشتند. تا اینکه طرح تثبیت شنهای روان از سال ۶۴ شروع شد و ۲۵۰۰۰ هکتار از این وسعت 105000 هکتاری، بوسیله طرحهای تثبیت شنهای روان اداره منابع طبیعی دشتآزادگان، مالچ پاشی، درختکاری و تثبیت شد.
پوشش گیاهی و درختی منطقه باعث ایجاد جذابیتهای بصری در منطقه شده است .تا قبل از تثبیت شنهای روان، اینجا پر از تپههای رملی بود که با اجرای طرحهای تثبیت شنهای روان، پوشش گیاهی قابل توجهی پیدا کرد و درختان و درختچههای مقاومی مانند کهور، استبرق، پانی کوم، آکاسیا ویکتوریا، گزشاهی، پنی زی توم و اسکنبیل سر از خاک بیرون زد.
این منقطه از دیرباز زیستگاه آهو است و در کنار این گونه حیوانی زیبا، پستاندارانی همچون روباه، کفتار، شغال، گرگ، گراز و انواع جوندگان زندگی میکنند. اما منطقه حفاظت شده میشداغ جایی آنطرفتر است که در غرب رودخانه کرخه و در ۴۵ کیلومتری شمال غرب سوسنگرد واقع شده است.
با گذر از جاده میانی جنگلهای امالدبس، به رشته تپههایی میرسیم که به میشداغ معروف هستند. از تپه که بالا میرویم در پشت سرمان منطقه پوشیده از تپههای رملی و هزاران درخت متراکم را تا دور دست برانداز میکنیم. با عبور از ارتفاعات میشداغ دشتی که بخش از آن باقی مانده جنگلهای امالدبس است با روستایی به همین نام در مقابلمان نمایان میشود.
میشداغ از توابع شهرستان شوش و در غرب رودخانه کرخه قرار گرفته که از شمال به روستای بیت راشد، از جنوب به روستای ابوحلاج، از شرق به تپه ماهورهای اللهاکبر و از غرب به تنگه چزابه در مرز ایران و عراق و در بخش شمالی، به دشت چنانه و امتداد جنوبی دشت عباس و دشت فکّه و رقابیه نیز، محدود میشود.
جامعه گیاهی رملیک، عمد پوشش گیاهی در ختچهای منطقه دشتی و دامنهها را شامل میشود. درختچههای قیچ، پوشش گیاهی عمده ارتفاعات میشداغ را شامل میشود و در بین آنها بوتههای گون نیز دیده میشود.
جامعه گیاهی نی به صورت پراکنده در کنار آبگیرها و چشمههای منطقه دیده میشوند. از جمله گیاهان منطقه میتوان به اسکنبیل، حنظل، کهورک، کهور پاکستانی، استبرق، خارشتر، علف مار، بهمن، کنار، گز، کاروان کش و رملیک اشاره نمود.
در میشداغ میتوان سراغ کبک، تیهو، دم جنبانک زرد، دم جنبانک ابلق، دم سرخ، سینه سرخ، کبوتر کوهپایهای، کبوتر چاهی، قمری، هوبره، درنا، آنقوت، باقرقره شکم سیاه و شکم سفید، سار، گلاریول، عقاب دشتی، جغد کوچک، عقاب طلایی و نیز انواع چک چکها، چکاوکها و گنجشکها را گرفت.
در منطقه یک گونه قورباغه وزغ سبز زندگی میکند که محدود پراکنش آن در کنار چشمههای منطقه است. تا کنون مشاهده خزندگانی چون بزمجه بیابانی و آگامای دم تیغی به فراوانی در منطقه میشداغ گزارش شده است. علاوه بر آن انواع اسکینگ و مارهایی همچون افعی شاخدار عربی، شتر مار، مار پلنگی، کورمار خوزستانی و مار قیطانی نیز در منطقه زندگی میکند. در کنار همه این جانوران و حیوانات، پستاندارانی همچون قوچ و میش، بزکوهی، آهو، خرگوش، موش خرما، تشی، خارپشت، سمور، روباه، گرگ، شغال، گربه وحشی، گراز، کفتار، انواع دوپا، جربیل، موش و خفاش زندگی میکند.
از اهالی سراغ عشایر امالدبس را میگیریم که سمت راست جاده را نشانمان میدهند. جاده خاکی را گرفته و در مسیر مزارع به سمت شرق میرویم. از دور چند خانه گلی مخروبه دیده میشود. به نظر میرسد که هیچ کسی آنجا زندگی نمیکند اما نزدیک که میشویم گله گوسفندان را میبینیم. چوپانانشان هم در کنارشان قرار دارد. لابه لای خانههای گلی، سیاه چادرهایی برپا است. سگهای نگهبان گله، به سراغمان میآیند. میایستیم. از دور صاحبشان حدفی میزند تا این نگهبانان وفادار از ما دور شوند. جوانان و بزرگسالان خسته از یک روز کاری خود در حال بردن احشام خود به طویله هستند. مادر و دختری دبههای آب را سوار بر خر کرده تا از جایی در همین حوالی آب بیاورند.
