اشکفت سلیمان
بالاي درهاي در جنوب ايذه در نقطهاي كه به شهر مسلط است تاق بزرگي از سنگ طبيعي وجود دارد كه از نظر زيبايي و عظمت خيره كننده است. درون آن چشمه آب شيريني جاري است و در فصول بارندگي از بالاي تاق آبشار خروشاني جاري ميشود. در اين محل چهار نقش برجسته ايلامي ديده ميشود. اين محل نيايشگاه تاريشا بوده است.
نقش برجسته شماره يك: اولين نقش برجسته نيايش هاني پادشاه محلي آياپير به همراه وزيرش شورترورو و خانواده او است. شاه در جلو ايستاده و همگي آستين كوتاه بر تن دارند و بدون كفش هستند. زن هاني به نام هوهين يا آماتنا پشت وزير ايستادهاند. جلوي شاه يك آتشدان قرار دارد و فرزند شاه به خاطر اهميت كمتري كه نسبت به بقيه دارد كوچكتر از بقيه حجاري شده است. همه افراد از سمت چپ طراحي شدهاند و روي نگاهشان به سمت غار كوچكي است كه درون اشكفت قرار دارد.
نقش برجسته شماره دو: همانند نقش شماره يك است ولي اينبار هاني به همراه همسر و پسرش ايستاده است. در حالت ايستادن آنها احترام ديده ميشود. حالتي كه همسر هاني دارد همانند حالتي است كه مجسمه 1800 كيلوگرمي به دست آمده از شوش ناپيراسو همسر پادشاه ايلام ميانه اونتاش گال دارد. تصوير نقش زن با وقار نشان از اهميت زن در دوران ايلامي دارد. سه سنگ نبشته بر پوشاك نيايشگران وجود دارد
نقش برجسته شماره سه: اين نقش برجسته در ارتفاع سه متري بر سنگ حك شده است و كاملاً درون اشكفت قرار دارد. در كنار آن سنگ نبشتهاي به خط ايلامي كنده شده است و هاني به تنهايي در حال نيايش است و اين بار بر عكس نقوش 1 و 2 هاني از سمت راست حجاري شده است از اينرو ميتوان نتيجه گرفت فضاي مياني نقش برجسته 2 و 3 مركز نيايشگاه بوده است. اين تصاوير مورد حمله يادگاري نويسها قرار گرفته است و از آنجا كه در زير اشكفت رطوبت زيادي دارد به شدت آسيب ديده اند. نقش برجسته شماره چهار: اين نقش برجسته تقريباً نامفهوم است زيرا به شدت آسيب ديده است. تصوير يكي از خدايان مانند مجسمهاي كه در نقوش كول فرح ديده شد در اين تصوير حجاري شده است ولي جزييات قابل تشخيص نيست. پاهاي مجسمه بر روي پايهاي قرار دارند و ريش بلند او به سينه ميرسد.
يك ساختمان خرابه نيز در كنار اين نقوش قرار دارد و كنار آن يك غار كوچك طبيعي ديده ميشود. گويند اين ساختمان متعلق به سلمان فارسي و نيايشگاه او بوده! ولي بهتر است بگوييم ساختمان به دوره اتابكان متعلق است. دليل اينكه اين دره به اشكفت سلمان تعلق دارد نيز همين است، شايد مانند قبر مادر سليمان براي حفظ آثار تقيه لازم بوده است. به هر حال اگر سلمان فارسي قبل از اسلام در اين منطقه نيايش ميكرده هنوز مسلمان نشده بود و بعد از اسلام هم رد او را در ايذه نداريم.[۱]
