معرفی مختصر شهرستان شوش
شهر شوش در 24 کیلومتری جنوبغربی دزفول و 105 کیلومتری شمالغربی اهواز واقع است. این شهر در زمان جنگ از توابع شهرستان دزفول بود اما از سال 1368 به بعد شهرستان شوش به مرکزیت این شهر تشکیل شد. این شهر باستانی از مراکز تمدن قدیم و پایتخت چهار هزار ساله حکومت عیلام و همچنین پایتخت زمستانی امپراتوری هخامنشی بوده است.
شوش در قرون وسطی، مرکزی بزرگ برای خوزستان بوده که درآن شهر قلعهای محکم و قدیمی، بازارهایی با شکوه و مسجدی با ستونهای گرد وجود داشته است. در طبقات پایینتر این شهر آثاری بدست آمده که باستانشناسان آنها را مربوط به هشت هزار سال پیش میدانند.
شوش چهار اثر باستانی معروف دارد؛ اکروپل یا ارگ شاهنشاهی که قبرستان شاهان عیلامی بوده است. کاخ آپادانا که هفت حیاط و سالن بزرگی با 72 ستون سنگی دو متری دارد و داریوش اول هخامنشی آن را ساخته است. شهر شاهی یا شهر پانزدهم که در آن پانزده لایه از پانزده تمدن کشف کردهاند و شهر صنعتگران که از سه تمدن ساسانی، اشکانی و اسلامی نشان دارد.
در زمان مظفرالدین شاه (سال 1269) ژان دومرگان، باستانشناس معروف فرانسوی با صد و بیست نفر به ایران آمد و با دولت قرارداد بست تا در شوش کاوش کند. آنها با آجرهایی که از کاخ باستانی آپادانا یافتند، قلعهای شیبه قلعه باستیل فرانسه ساختند تا هم در آن زندگی کنند و هم چه را مییابند در آن نگه دارند و اما بعدها دومرگان یافتههایش را به موزه لوور پاریس فرستاد. هنگامی که مرکز خوزستان به اهواز منتقل شد، شوش کم کم اهميت خود را از دست اما با احداث راه اصلی تهران ـ خرمشهر و راهآهن سراسری، حیات اقتصادی شهر شوش رونق گرفت. اهمیت تاریخی شوش نیز موجبات توجه و جذب جهانگردان و مشتاقان زیارت بارگاه دانیال نبی (ع) را فراهم آورد. به نحوی که این شهر با افزایش جمعیت در سال 1335 دارای شهرداری شد.
شوش در طرح عملیاتی ارتش عراق به این دلیل اهمیت داشت که راهآهن و جاده اندیمشک ـ اهواز از مجاورت آن ميگذشت و قطع این راهها بر جبهه اهواز و دزفول تأثیر زیادی یگذاشت. لشکر 1 مکانیزه ارتش عراق با پیشروی به سمت این شهر در 7 کیلومتری غرب آن موضع گرفت و از آنجا به طور مداوم شوش را زیر آتش خود قرار داد. این شهر در هجوم سراسری عراق پیوسته مورد حملات هوایی و توپخانهای قرار داشت و به همین دلیل شهر شوش به تدریج خالی از سکنه شد و اهالی آن در شرایطی بسیار سخت به مناطق امن مهاجرت کردند.
در طول جنگ رزمندگان از منازل این شهر به عنوان عقبه جبهه استفاده میکردند. شوش به دلیل بمباران و زیر آتش قرار گرفتن در طول هجده ماه، خسارات فراوانی دید و بیشتر منازل و اماکن این شهر تخریب شد. با انجام عملیات فتحالمبین در غرب و شمال غرب شهر شوش، این منطقه از دید و تیر مستقیم متجاوزان خارج شد و تا پایان جنگ در امان ماند.
کتاب اطلس جغرافیای حماسی، ص 213 ـ 214