شهید ناشی صغیر

» ناشی صغیر« عقیده شناس زبر دست ابوالحسن علی بن عبداالله (( ناشی صغیر)) علی بن عبداالله بن وصـیف ملقب به » ناشی صغیر« بغداي بود از محله ي باب الطاق، و در مصر می زیست و معروف به ((حلاء))بـود از آن جهـت که پـدرش صـنعت گر بـود و شمشـیر را حلیه- یعنی زیـور- می سـاخت و ((حلاـء))لقب گرفت. سـمعانی در((انساب)) می گوید: ((ناشی)) به کسی می گویند که در یکی از فنون شعر نشأت گیرد و بپرورد تا بدان مشهور گردد و کسی که به این لقب شـهرت یافته علی بن عبداالله است. ((ناشـی کبیر)) لقب ابوالعباس عبداالله بن محمد انباري است که معروف به ابن سرشر است و شاعري شهیر و عقیده شناسی معتزلی مذهب و منطق شناس و عالم علم عروض است.

ابوالحسن علی بن عبداالله از نوابغ علم کلام و زبر دست در آن همچنین هنرمندي توانا و در سـنجش شعر سر آمد اقران است ودر همه ي هنرهاي ادبی سرور است. پیشوایمان شیخ مفید از وي روایت می کرده است. او علم از ابوسهل اسماعیل بن علی بن نوبخت – که از بزرگترین

عقیـده شـناسان شـیعه است – آمـوخت و چنـانکه ابن شـهر آشوب در (( معـالم العلمـاء )) می گویـد آشـکارا در مـدح خانـدان رسول(صـلی االله علیه و آله و سـلم) شـعر می سرود و می خواند. نجاشی می گوید که وي کتابی در موضوع امامت دارد. شیخ طوسـی در فهرست می گوید : کتاب ها تألیف کرده است. ابن خلکان می نویسد : تألیف بسـیار داشته است و از شاعران نیک رفتـار بوده و در حق خانـدان پیامبر(صـلی االله علیه و آله و سـلم) قصائـد فراوان سـروده و عقیـده شناسـی زبر دست بوده است. بنابر((الوافی بالوفیات)) وي از مبرد و ابن معتز حـدیث روایت می کرده و ابن فارس لغوي و عبـداالله بن احمد بن محمد بن روزبه همدانی و دیگران از او روایت می کرده اند. شـعرش تدوین گشـته و او را (( شاعر خاندان پیامبر (صـلی االله علیه و آله و سـلم) )) لقب داده اند . در 271ه دیده به دنیا گشوده و در 366ه دنیا را وداع گفته است.

در دو کتاب ((نسمه السحر)) و ((الشیعه و فنون الاسلام)) تجلیل بسیار از وي شده است. ابن خلکان می نویسد وي به سال 325ه به کوفه رفته در مسجد آن به نوشته اشعارش پرداخت، و متنبی که در آن وقت بچه بود به محل کار وي در مسجد حاضر می شد و از اشعارش می نوشت . چنانکه قصیده اي از وي بنوشت که این ابیات در آن است:

کأن سنان ذابله ضمیر فلیس عن القلوب له ذهاب

و صارمه کبیعته بخم معاقده من الناس الرقاب

بنوشت و با الهام از آن چنین سرود:.

کأن الهام فی الهیجا عیون وقد طبعت سیوفک من رقاد

و قد صغت الاسنه من هموم فما یخطرن الا فی فؤاد

شرح حال ((ناشی)) شهید در کتاب هاي زیر آمده است:

فهرست شـیخ طوسی (1)،معـالم العلماء (2)،رجـال ابـن داود (3)،رجـال نجاشـی، یتیمه الـدهر، انساب سـمعانی (4)،وفیـات الاعیـان، خلاصه، نقـد الرجال، مجالس المؤمنین (5)،جـامع الرواه، تخلیص الاـقوال، منتهی المقـال، نسـمه السـحر، امل الآمل، خاتمـظ الوسائل، ریاض العلماء، ملخص المقال- که وي را در شـمار راویان نیکو نهاده است- الحصون المنیعه، الشـیعه و فنون الاسـلام، تلخیص المقـال، تأسـیس الشـیعه، روضـات الجنات، تنقیـح المقال، هـدیه الاحباب، وفیات الاعلام، الطلیعه فی شـعراء الشیعه (6)،بغیه الطالب (7).

راجع به مـاجراي شـهادتش در »معـالم العلمـاء« و چنـدین کتـاب از اینها که نام بردیم آمـده که وي را در سال 366ه بـه آتش سوزاندند.

بخش مهمی از اشـعارش نغزش در فرهنـگ هـاي رجـال و ادبی گنجانـده است مخصوصـ ًا در ((مناقب)) ابن شـهر آشوب، از آن جمله قصیده اي که متنبی در مدح سیف الدوله از آن اقتباس کرده است. و اینک برخی ابیاتش :

به وسیله ي خاندان پیامبر (صلی االله علیه و آله و سلم) کار و فکر درست شناخته شد.

آیات قرآن در خانه ي ایشان فرود آمد

آنان حجت خدا در برابر بندگان وي اند

در ایشان و در جدشان تردید نشاید کرد

بویژه ابوالحسن علی که وضعش در هنگامه ي نبرد لرزاننده است.

خوراك شمشیرش قلب دشمنان است

و خون گردنشان شراب آن

نوك نیزه اش گوئی ضمیر است که

که به سرعت راه به دلهاي دشمن می برد.

و تیغش چون عهد بیعتش در غدیر خم

بر گردن مردم آخته است.

شب هنگام در محراب گریان است

و به هنگامه ي نبرد و شمشیر زنی خندان

او آن»خبر سهمگین («54)است و کشتی نوح

و دروازه ي خدا (شناسی) پس از قطع جریان وحی. منبع: کتاب شهیدان راه فضیلت- علامه امینی