پادگان دژ

پادگان دژ در شمال خرمشهر و شرق جاده اهواز-خرمشهر واقع شده است. این پادگان با استعداد یک گردان مستقل (گردان 101)، وظیفه حراست از دژهای مرزی را برعهده داشت و در طرح‌های نظامی قبل از انقلاب پیش‌بینی شده بود که در صورت حمله عراق به خوزستان، دژهای مرزی با انجام عملیات تأخیری فرصت لازم را برای حضور لشکرهای نیروی زمینی ارتش فراهم آورند.

به همین منظور در پادگان دژ که فرماندهی دژهای مرزی را نیز برعهده داشت، سلاح و مهمات کافی برای یک مقاومت 48 ساعته ذخیره شده بود؛ اما پس از هجوم ارتش عراق از این تجهیزات استفاده بهینه نشد و در حالی که مدافعان خرمشهر در مضیقه شدید بودند، سلاح و مهمات لازم در اختیاز آنان قرار نگرفت تا آنکه پادگان دژ در 23 مهرماه 1359 سقوط کرد و سلاح‌های باقی مانده در پادگان غارت شد. نیروهای دشمن که در کیلومتر 7 جاده اهواز-خرمشهر قرار داشتند، در روز 2 مهرماه بر روی پادگان آتش گشودند که این امر موجب تخلیه سربازان پادگان شد. اما با حضور به موقع مدافعین و تجدید روحیه سربازان و بهره‌گیری از معدود تفنگ‌های 106 موجود در پادگان، مقاومت در پادگان همچنان ادامه یافت. در روز 7 و 8 مهرماه پادگان زیر آتش شدید توپخانه ارتش عراق قرار گرفت. در روزهای پایانی مرحله سوم هجوم دشمن، تعدادی از کماندوهای عراقی به امید آزادی اسرای خود که گمان می‌کردند در پادگان نگهداری می‌شوند، شبانه به این پادگان شبیخون زدند و یکی از افسران آن را با چاقو به شهادت رساندند. در پی این حادثه گروهی از نیروهای ژاندارمری در پادگان مستقر شدند. دشمن سرانجام با آغاز مرحله چهارم هجوم خود در 23 مهر، با تانک‌های تیپ 26 زرهی و نیروهای پیاده خود پادگان دژ را محاصره کرد و حدود بیست نفر از مدافعان آن، از جمله یک افسر را به اسارت درآورد و تفنگ‌های 106 و سایر تجهیزات موجود را غارت کرد. این پادگان تا آزادسازی خرمشهر همچنان در اشغال دشمن قرار داشت.

کتاب اطلس جغرافیای حماسی، ص 30