پاسگاه های مرزی منطقه فکه چزابه
پاسگاه فکه ایران در انتهای جاده چنانه ـ فکّه در یک دشت کاملاً باز و مقابل پاسگاه فکّه عراق واقع شده است. این پاسگاه در گذشتههای دور، مرزبانی درجه 2 و دارای گمرک و محل تردد اتباع دو کشور بوده است. ساختمان پاسگاه، قبل از جنگ به سبک کاروانسراهای شاهعباسی و مصالح آن آجر و گل بود.
در روز 25/6/1359 نیروهای لشکر 1 مکانیزه عراق که هدفشان تصرف شهر شوش بود به این پاسگاه حمله کردند و با مقاومت مدافعین پاسگاه که اکثراً نیروهای تیپ 37 شیراز بودند مواجه شدند. فردای آن روز نیروهای عراقی دوبار به پاسگاه حمله کردند که با پشتیبانی هوایی و دفاع مدافعین پاسگاه، حمله دشمن ناموفق ماند و چند دستگاه تانک دشمن منهدم شد.
در بامداد اول مهرماه نیروهای دشمن، پاسگاه را از طریق شمال (دالان سمیده) دور زده و آن را اشغال کردند، اما نیروهای خودی متقابلاً در یک نبرد تنبهتن آنرا بازپس گرفتند. در ساعت 18 همان روز، تیپ 34 زرهی لشکر 1 مکانیزه ارتش عراق با یک گردان تانک و یک گردان مکانیزه از طریق جنوب، پاسگاه را دور زد و آنرا تصرف کرد. این پاسگاه تا پایان جنگ و پذیرش قطعنامه 598 در اختیار ارتش عراق بود.
پاسگاه دویرج در کنار جاده مرزی فکه ـ چزابه و در ده کیلومتری جنوب پاسگاه فکه قرار دارد و فاصله این پاسگاه تا مرز حدود دویست متر است. تا قبل از قرارداد 1975 الجزایر رودخانه دویرج از این نقطه عبور میکرد اما بعد مسیر رودخانه را عوض کردند. این پاسگاه همانند پاسگاههای طاووسیه و رشیدیه و صفریه جزو اولین نقاط تهاجم دشمن بود. این پاسگاه به همراه پاسگاه بجلیه در هجوم اولیه توسط لشکر 1 ارتش عراق به تصرف درآمد و در عملیات والفجر مقدماتی محل استقرار لشکر 14 ارتش عراق بود و از جمله اهداف مهم نیروهای خودی در این عملیات به شمار میرفت.
پاسگاه طاووسیه در شش کیلومتری پاسگاه دویرج و کنار جاده فکّه - چزابه قرار دارد که در اولین روزهای جنگ مورد هجوم دشمن قرار گرفت و اشغال شد و در عملیات والفجر مقدماتی یکی از محورهای حمله به دشمن بود. در جریان تفحص شهدا، این پاسگاه و محدوده اطراف آن شاهد کشف شهدای بسیاری بوده است و مقتل120 شهید فکه در نزدیکی آن قرار دارد.پاسگاه رشیدیه بین پاسگاه طاووسیه و پاسگاه صفریه و در غرب جاده فکه ـ چزابه قرار دارد و فاصله آن تا مرز کمتر از یک کیلومتر است و روبهروی پاسگاه رشیدیه عراق قرار دارد.
کتاب اطلس جغرافیای حماسی، ص 160 ـ 161
ارتش عراق در 25 شهریور 1359 قبل از آغاز رسمی جنگ به این پاسگاه حمله کرد. همچنین این پاسگاه و محدوده اطراف آن یکی از محورهای مهم عملیات والفجر مقدماتی بود.
پاسگاه صفریه در جنوب پاسگاه رشیدیه و شمال پاسگاه سوبله و در کنار جاده فکّه -چزابه قرار دارد. این منطقه نیز در اوایل جنگ شاهد مقاومت نیروهای مستقر در پاسگاه در برابر دشمن بعثی بوده است. درگیری در منطقه پاسگاههای مرزی سوبله، رشیدیه و صفریه در مرز ایران از اوایل شهریور آغاز شد و از روز 31 شهریور 1359 به مدت هشت روز نبرد سختی در این منطقه به وقوع پیوست، به حدی که در روز هشتم، نیروی هوایی و هوانیروز ارتش ایران بیشترین توان خود را در پشتیبانی هوایی انجام دادند. از نزدیکی پاسگاه صفریه جادهای به سمت چپ منشعب میشود که به طرف جنگل عمقر و تپههای نبعه میرود و در عملیات والفجر مقدماتی یکی از محورهای اصلی عملیات بوده است.
پاسگاه سوبله در شمال تنگه چزابه و در غرب جاده فکّه -چزابه واقع است و فاصله آن تا بستان هفده و نیم کیلومتر، تا پاسگاه صفریه دوازده کیلومتر و تا مرز عراق حدود پانصد متر است. این پاسگاه از 25/6/1359 و قبل از آغاز رسمی جنگ درگیر جنگ شد.
در این پاسگاه بیست و پنج نفر از پاسداران و نیروهای ژاندارمری با مقاومت خود موفق شدند برای مدت کوتاهی حرکت دشمن را متوقف کنند. لیکن با افزایش فشار دشمن، ناچار به عقبنشینی شدند. اگرچه پاسگاه در ساعت 5 بعد از ظهر روز اول جنگ اشغال شد، اما مقاومت نیروهای خودی موجب ادامه درگیری و چندین بار دستبهدست شدن پاسگاه سوبله شد تا اینکه در سومین روز جنگ پس از جراحت یا شهادت اکثر مدافعان آن، به دست دشمن افتاد. این پاسگاه مرزی همچنان تا پایان جنگ در اشغال دشمن باقی ماند تا آنکه براساس قطعنامه 598 دشمن مجبور به عقبنشینی از این مناطق شد.
کتاب اطلس جغرافیای حماسی، ص 160 ـ 161
مسافت پاسگاه های مرزی منطقه فکه ـ تنگه چزابه تانام یادمان مسافت از یادمان(km)
شهیداسکندرلو 14
مقتل شهدای فکه 14
