[[عملیات سوسنگرد ]] از عملیات جنگی [[ایران ]] در جریان جنگ ایران و [[عراق ]] بود. این عملیات در محور سوسنگرد به صورت نیمه گسترده در تاریخ 26/8/1359 به فرماندهی مشترک انجام شد. این عملیات قرار بود با مشارکت پاسداران و [[تیپ 2 لشکر 92 زرهی ]] [[خوزستان ]] و نیروهای ستاد جنگهای نامنظم انجام شود. کلیه هماهنگیها برای انجام عملیات و نجات مدافعان توسط حضرت آیت الله خامنه ای و [[شهید چمران ]] انجام گرفته بود و قرار بود فردا صبح نیروی اصلی عملیات که همان تیپ 2 زرهی 92 بود حمله خود را به سوسنگرد آغاز کنند که شب ساعت حدود 12 شب فرمانده لشکر 92 زرهی [[امیر سرتیپ غلامرضا قاسمی نو ]] در تماس تلفنی با حضرت آیت الله خامنه ای اظهار داشت که فرمانده نیروی زمینی ارتش [[تیمسار ظهیر نژاد ]] اظهار داشته که تیپ 2 نباید در عملیات شرکت کند و چون احتمال انهدام تیپ وجود دارد به دستور بنی صدر از شرکت در این عملیات خودداری کند.
با این دستور عملاً عملیات لغو میشد و سوسنگرد نیز سقوط میکرد و تمام مدافعان به [[شهادت ]] میرسیدند.بلافاصله حضرت آقا در تماس تلفنی این مسئله را با حضرت امام(ره) در میان میگذارند و امام(ره) هم میفرمایند تیپ باید شرکت کند و نیازی به اجازه بنی صدر نیست حضرت آقا همفورا نامهای به فرماندهی لشکر 2 زرهی مینویسند که تیپ باید در عملیات شرکت کند و هر کس از این دستور سرپیچی کند مسئول است. شهید چمران تیز در زیر نامه متنی را اضافه میکند با این مضمون که اگر تیپ فردا عمل نکند 500 نفر از مدافعان فردا به شهادت میرسند و اگر من زنده باشم با مسئول متخلف برخورد خواهم کرد (منظور بنی صدر میباشد) ز آن طرف فرماندهی متعهد لشگر 2 هم که علاقه خاصی به رهبر معظم انقلاب داشتند تیپ را در حالت آمادهباش قرار میدهند و فردا صبح عملیات به فرماندهی شهید چمران و امیر قاسمی نو در مورخه 26/8/59 آغاز میشود و با حمایت چند فروند [[بالگرد توپ دار کبری ]] محاصره سوسنگرد شکسته میشود.
در این عملیات که شهید چمران در خط مقدم شرکت داشتند از ناحیه پا به شدت مجروح میشوند و یکی از محافظانش هم به شهادت میرسد ولی شهید چمران با کشتن راننده یک کامیون عراقی و به همراه دیگر محافظش با کامیون به عقب برمیگردند و شهید چمران را برای مداوا به تهران منتقل مینمایند. این عملیات با فرماندهی مستقیم حضرت آقا و شهید چمران با موفقیت به پایان میرسد و سوسنگرد برای همیشه آزاد میگردد مناطق مرزی [[بستان ]] و [[چزابه ]] در اشغال دشمن باقی میماند تا این که [[عملیات طریقالقدس ]] در نیمه شب دی ماه سال 60 به فرماندهی [[شهید سپهبد علی صیاد شیرازی ]] به اجرا درآمد و 650 کیلومتر مربع از سرزمینهای جمهوری اسلامی ایران و مناطق بستان و چزابه آزاد گردید و برای اولین بار نیرو های جمهوری اسلامی ایران به مرزهای بینالمللی رسیدند.
==دلیل انجام عملیات==
در 24/8/1359 از سه طرف سوسنگرد را محاصره کرد و وارد بخشهایی از آن شد. اما مقاومت حدود دویست نفر از مدافعان از جمله [[شهید علی تجلایی ]] و یارانش مانع از سقوط کامل شهر شد. این عملیات برای آزادی سوسنگرد از محاصره دشمن انجام شد.
برگرفته از کتاب اطلس جغرافیای حماسی (بخش سوسنگرد)
===نجات سوسنگرد از خطر سقوط حتمی===
توضیحات: بعد از شکست نخستین تلاش دشمن در اوایل مهرماه جهت اشغال سوسنگرد ، بعد از سقوط [[خرمشهر ]] در اواسط آبان، دشمن یک بار دیگر برای تصرف شهر اقدام و آن را محاصره نمود. در شرایطی که مدافعان شهر آخرین مقاومتها را انجام میدادند، 2 گردان زرهی از ارتش با همراهی نیروهای سپاه، [[سپاه]]، [[بسیج ]] و ستاد جنگهای نامنظم دکتر چمران، در امتداد [[جاده سوسنگرد-حمیدیه ]] دست به حمله زده و ضمن شکستن خط محاصره ، عراقیها را از داخل شهر عقب راندند .
====خلبانان شهید نیروی هوایی در عملیات آزادسازی سوسنگرد===
در عملیات آزادسازی سوسنگرد در ۲۶ آبان ماه سال ۱۳۵۹ که به شکست حصر سوسنگرد منجر شد، ۲۴ خلبان نیروی هوایی شرکت داشتند که از این تعداد [[« هوشنگ کیان آرا»، آرا»]]، [[«سید محمدتقی حسینی»، حسینی»]]، [[«محمد کامبخش ضیایی»، ضیایی»]]، [[«نعمتالله اکبری سامانی»، سامانی»]]، [[« یونس خوشبین» ]] و [[« ابراهیم امیدبخش» ]] به شهادت رسیدند. همچنین [[«استوار دوم شهید حسین سلمانزاده»، سلمانزاده»]]، [[«گروهبان یکم شهید ابراهیم قهوه چی زاده»، زاده»]]، [[«استوار دوم شهید غلامعلی حلاج قدوی»، قدوی»]]، [[«سروان فنی شهید عبدالله عیسیپور»، عیسیپور»]]، [[«ستوان دو شهید سیدعلی اکبر حیدری» ]] نیز از دیگر شهدای نیروی هوایی در جریان عملیات آزادسازی سوسنگرد میباشند.
لیست خلبانان [[هواپیمای F5 ]] شرکت کننده در عملیات آزادسازی سوسنگرد به شرح زیر اعلام گردید: «داود صادقی»، «محمود نعیمی»، «شیرافکن همتی»، «جلال آرام»، «پرویز نصری»، «بهنام غنامیان»، «احمد مهرنیا»، «سید اسماعیل موسوی»، «سیاوش مشیری» «حبیبالله بقایی» ،«داوود سلمان»، «قاسم محمدامینی»، «ایرج عصاره»، «اکبر توانگریان» و همچنین خلبانان «محمد مسبوق»، «رضا رمضانی»، «فضلالله جاویدنیا» و «داوود عسگری» با هواپیمای F14 در جریان عملیات آزادسازی سوسنگرد شرکت داشتند .
[[سردار سرلشکر سید حسن فیروزآبادی ]] رئیس ستاد کل نیروهای مسلح در مراسم سیامین سالگرد آزادسازی سوسنگرد که صبح امروز دوشنبه در تالار کوثر سازمان عقیدتی سیاسی ارتش برگزار شد، با اشاره به وقایع اتفاق افتاده در آن زمان اظهار داشت: در روز 17 آبان سال 59 صدام شکست خورده بود و 18 روز پس از آغاز جنگ با حضور مقام معظم رهبری و فراخوان نیروهای مردمی و نیز مقاومت مردم بومی در شهرهای خود، رژیم بعث با مشکل جدی مواجه شده بودند.
وی افزود: هر یک از اهالی شهرهای مرزی قویتر از یک سرباز در مقابل لشکرهای زرهی ارتش عراق مقاومت میکرد و در آن زمان مقام معظم رهبری به همراه سرلشکر سلیمی و شهید چمران ستاد جنگهای نامنظم را در منطقه [[اهواز ]] تشکیل دادند.