عملیات فتح المبین: تفاوت بین نسخه‌ها

نسخهٔ ‏۲۰ اسفند ۱۳۹۶، ساعت ۱۸:۰۰

عملیات فتح‌المبین
بخشی از جنگ ایران و عراق
جاده‌ی مواصلاتی در منطقه‌ی عملیاتی فتح‌المبین در تصویر سایت رادار و همچنین یک دستگاه نفربر BTR-60 (به احتمال زیاد غنیمتی) دیده می‌شود.
زمان ۲ فروردین ۱۳۶۱ تا ۱۲ فروردین ۱۳۶۱ مکان محور شوش، رودخانه کرخه، جاده‌ی اهواز – اندیمشک و غرب دزفول نتیجه آزادسازی بخش وسیعی از مناطق اشغال شده‌ی منطقه‌ی غرب شوش و اندیمشک، همچون سایت ۴ و ۵ رادار و ده‌ها روستای منطقه علت جنگ ایران می‌خواست مناطق اشغال شده‌ای همچون، سایت ۴ و ۵ رادار و همچنین ده‌ها روستا را با این عملیات آزاد کرده و همچنین شهرهای شوش، اندیمشک، دزفول و جاده‌ی اهواز - اندیمشک را از تیررس آتش توپخانه‌ی عراق دور نماید.
طرف‌های درگیر
ایران	عراق
نیروها
ستاد کل نیروهای مسلح سپاه پاسداران نیروی زمینی ارتش نیروی هوایی ارتش هوانیروز ارتش	ستاد کل نیروهای مسلح نیروی زمینی ارتش نیروی هوایی ارتش

عملیات فتح‌المبین در تاریخ ۲ فروردین ۱۳۶۱ در محور شوش، رودخانه کرخه، جاده‌ی اهواز – اندیمشک و غرب دزفول، به منظور آزادسازی مناطق اشغال شده‌ای همچون، سایت ۴ و ۵ رادار و همچنین ده‌ها روستا و همچنین دورنمودن شهرهای شوش، اندیمشک، دزفول و جاده‌ی اهواز - اندیمشک، از تیررس آتش توپخانه‌ی عراق، به طور مشترک توسط سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و ارتش جمهوری اسلامی ایران و با رمز یا زهرا، یا زهرا، یا زهرا اجرا شد و در تاریخ ۱۲ فروردین ۱۳۶۱ با پیروزی قاطع و رسیدن به اهداف خود، پایان پذیرفت. معرفی مختصر یادمان شهدای فتح‌المبین

منطقه عملیاتی فتح‌المبین

منطقه عملیاتی فتح‌المبین از شمال به ارتفاعات صعب‌العبور تی‌شکن، دالپری، شاوریه، چاه نفت و تپه سپتون؛ و از جنوب به ارتفاعات میشداغ، تپه‌های رملی و لخیضر و از شرق به رود کرخه و از غرب به مرز بین‌المللی (در شمال و جنوب فکه) منتهی می‌شود و در کل 3000 کیلومتر مربع وسعت دارد که بخش اعظم آن در استان خوزستان واقع است.

رفتن به گالری این منطقه از لحاظ جغرافیایی ناهموار است و علاوه بر ارتفاعات یاد شده، ‌تپه ماهورهای بسیار و گاهی غیر قابل عبور دارد. این بلندی‌ها به دلیل پستی زمین در شرق کرخه،‌ روی شهرهای شوش، هفت تپه و جاده اهواز ـ‌ اندیمشک کاملاً مشرف است.

ارتفاعات ابوصلیبی‌خات با 202 و 189 متر، تپه‌های برغازه، دوسلک، رقابیه، تی‌شکن، کمر سرخ، تنگ ابوغریب، سایت 4، 5 و رادار و سه راهی قهوه‌خانه از نقاط مهم در عملیات فتح‌المبین بود. جاده‌های آسفالت دزفول ـ دهلران، جاده تنگ ابوغریب و جاده امام‌زاده عباس از مهم‌ترین راه‌های مواصلاتی این منطقه عملیاتی در استان خوزستان محسوب می‌شود.

پس از موفقیت عملیات طریق‌القدس و به منظور جلوگیری از تجدید سازمان و تقویت قوای دشمن، ‌از اواسط آبان 1360 طرح‌ریزی عملیات فتح‌المبین آغاز شد و در نهایت در ساعت 30 دقیقه بامداد روز دوشنبه 2 فروردین 1361 عملیات سرنوشت‌ساز فتح‌المبین با هدف آزادسازی بخش وسیعی از مناطق اشغالی، خارج کردن شهرهای شوش، اندیمشک و دزفول و جاده‌های مواصلاتی آن‌ها از آتش مؤثر توپخانه‌های دشمن و دستیابی به خطوط پدافندی مناسب آغاز شد. در مرحله‌ی اول این عملیات در محور قرارگاه قدس، رزمندگان موفق شدند با حرکت احاطه‌ای از شمال‌غربی و غرب رودخانه چیخواب با تصرف منطقه عین‌خوش، عقبه دشمن را در این محور مسدود کند. نیروهای جناح چپ این قرارگاه از شمال دشت عباس به طرف امام‌زاده عباس و تپه 202 پیش‌روی کرده و مواضع دشمن را به تصرف خود در آوردند، لیکن این مواضع در جریان پاتک‌های شدید دشمن دوباره اشغال شد.

در محور قرارگاه نصر؛ سه گردان از تیپ 27 محمد رسول‌الله (ص) به همراه سه گردان ادغامی تیپ 2 لشکر 21 حمزه ارتش که مأموریت تصرف ارتفاعات علی‌گره‌زد و خاموش کردن آتش توپخانه مستقر در آن را برعهده داشت تا عمق خطوط دشمن نفوذ کرده و توپخانه دشمن را به تصرف در آوردند. در نتیجه یگان‌های دیگر این قرارگاه موفق شدند مواضع پدافندی دشمن را در شمال محور پل نادری، سرخه فلیه، سرخه صالح و تپه چشمه، کوت کاپون، سه راهی قهوه‌خانه و تپه شاوریه به تصرف درآوردند. در محور قرارگاه فجر؛ به دلیل مستحکم بودن خطوط پدافندی و حجم انبوه آتش و هوشیاری دشمن نسبت به جهت حمله و نیز انسداد اکثر راه‌کارهای پیش‌بینی شده‌ی ایران، نیروهای این قرارگاه با روشن شدن هوا به موقعیت اولیه خود بازگشتند. در محور قرارگاه فتح؛ مأموریت این قرارگاه به اعزام گروه‌های آر.پی.جی زن برای شکار تانک‌ها محدود شد.

مرحله دوم عملیات در ساعت 1 بامداد چهارشنبه 4 فروردین آغاز شد و در اولین ساعات تلفات سنگینی بر دشمن وارد آمد و رزمندگان به مواضع دشمن در جبهه‌های غرب شوش و دزفول دست یافتند و تنگ رقابیه و ارتفاعات میشداغ پاک سازی شد. در این مرحله مأموریت اصلی به عهده قرارگاه فتح بود.

مرحله سوم عملیات فتح‌المبین مقارن ساعت 22:30 دقیقه شب 7 فروردین در شمال‌غربی شوش آغاز شد و همان گونه که پیش‌بینی می‌شد، دشمن برای مصون ماندن از انهدام و اسارت نیروهایش، مواضع خود را در رقابیه به ناچار ترک کرد و به خطوط پدافندی خود در مناطق چنانه، دوسلک و غرب ارتفاعات تینه عقب‌نشینی نمود.

مرحله چهارم عملیات سحرگاه روز یکشنبه 8 فروردین آغاز شد و در آن قرارگاه نصر به پاک‌سازی مناطق متصرفه در شرق ارتفاعات تینه پرداخت و پس از آن به کمک قرارگاه قدس شتافت. قرارگاه قدس که در روز گذشته ارتفاعات 202 تنگ ابوغریب را به تصرف درآورده بود، می‌کوشید از فرار نیروهای در حال عقب‌نشینی عراق جلوگیری نماید. قرارگاه فجر نیز مسئولیت پاک‌سازی منطقه متصرفه خود را برعهده داشت. همچنین نیروهای قرارگاه فتح ضمن عبور از تنگ ذلیجان موفق شدند مواضع دشمن را در تنگ رقابیه دور زده و دو منطقه برغازه و دوسلک را به تصرف درآورند و با نیروهای قرارگاه نصر الحاق نمایند.

در مجموع طی این مرحله از عملیات ارتفاعات تینه، دوسلک و برغازه به تصرف کامل درآمد و دشمن به غرب رودخانه دویرج و تپه 182 عقب رانده شد. با اتمام موفقت‌آمیز این عملیات 3000 کیلومتر مربع از خاک ایران شامل ده‌ها بخش و روستا، جاده مهم دزفول ـ دهلران، سایت 4، 5 و رادار و ... آزاد شد.

کتاب اطلس جغرافیای حماسی، ص 219 ـ 220