کرخه

رودخانه کرخه به طول حدود 900 کیلومتر از ارتفاعات الوند در استان همدان سرچشمه می‌گیرد و با عبور از کنار شهر بیستون در کرمانشاه وارد استان‌های لرستان و ایلام شده و سپس در امتداد شمالی ـ جنوبی وارد شهرستان شوش در استان خوزستان می‌شود و در نهایت در مرز مشترک ایران و عراق به مرداب هورالهویزه می‌ریزد.

رودخانه کرخه پس از رودخانه‌های کارون و دز سومین رودخانه‌ی بزرگ ایران از نظر آب دهی محسوب می‌شود. حوزه آبریز رود کرخه به وسعت حدود 43 هزار کیلومتر مربع، و شامل استان‌های همدان، کرمانشاه، کردستان، ایلام، لرستان، و خوزستان است. این رودخانه در محدوده شهرستان دشت آزادگان تغییر جهت تقریباً 90 درجه پیدا می‌کند و از وضعیت شمالی ـ جنوبی به وضعیت شرقی ـ غربی تغییر مسیر داده و در نهایت در منطقه چزابه به هورالهویزه می‌ریزد.

کرخه مانند کارون از جمله بزرگترین موانع دست‌یابی ارتش عراق به مرکز استان خوزستان بود. کرخه در جریان هجوم سراسری عراق، عامل بازدارنده‌ي مهمی برای لشکر 1 مکانیزه و لشکرهای 9 و 10 زرهی دشمن در تصرف شهرهای دزفول، اندیمشک و شوش بود. لشکر 9 ارتش و 10 زرهی دشمن در تصرف شهرهای دزفول، اندیمشک و شوش بود. لشکر 9 ارتش عراق برای گسترش تجاوز خود کوشید از دو نقطه در کرخه عبور کند. یکی در منطقه سبحانیه که عراق دو بار در این منطقه پل زد و نیروهای خود راوارد سوسنگرد کرد که البته در هر دو حمله شکست خورد و دیگری در منطقه ابوچلاچ که پس از تخریب پل بستان به دست نیروهای خودی به منظور جلوگیری از نفوذ دشمن، ارتش عراق ناچار شد در منطقه ابوچلاچ بر روی کرخه ، پل نظامی نصب کند.

نیروهای خودی نیز در طول جنگ از آب کرخه برای جلوگیری از پیش‌روی دشمن بهره گرفتند و در منطقه جنوب جاده حمیدیه ـ سوسنگرد و حد فاصل روستای هوفل تا سیدخلف، با عملیات آب اندازی، نه تنها پیش‌روی دشمن را سد کردند بلکه عقب‌نشینی اجباری را به عراق تحمیل کردند. ارتش عراق تا اجرای عملیات فتح‌المبین مناطق غرب کرخه را در اشتغال خود داشت.

کتاب اطلس جغرافیای حماسی، ص 216